نگهدارنده ارتودنسی ثابت

نگهدارنده ارتودنسی به دو نوع ثابت و غیر ثابت (متحرک) پخش می‌شود.

نگهدارنده ارتودنسی ثابت

نگهدارنده ارتودنسی ثابت یک سیم فلزی نازک است که به سطح پشتی دندانهای جلویی چسبانده می‌شود.

برای این منظور بیمار بر روی صندلی دندان‌پزشکی می‌نشیند، سطح پشتی دندانهای جلویی تمیز و پولیش می‌شود. با استفاده از یک ورقه لاستیکی به نام رابر دم، لبها و گونه کنار زده میشود. برای جلوگیری از جریان یافتن رزین کامپوزیت به فضای بین دندانی، از گوِه بین دندانی استفاده می‌شود. سطح پشتی دندان‌ها (لینگوال) با اسید فسفریک 37% خراشیده می‌شود و سپس با جریان ملایم آب شسته شده و در نهایت سیم چند رشته ای که انحنایی آن منطبق بر انحنای قوس دندانی است، با کمک چسب مخصوص به سطح دندان چسبانده می‌شود. برای سخت شدن چسب، نور مخصوصی به آن تابانده می‌شود. در یک سر سیم، لایت کیور به کامپوزیت تابانده شده و آن را سخت میکند و سپس سیم تنظیم شده و سر دیگر آن نیز با کامپوزیت چسبانده میشود.

سیم نگهدارنده ارتودنسی از یک دندان نیش تا دندان نیش طرف دیگر دهان در هر دو قوس دندانی چسبانده می‌شود. نوک تیز سیم بریده میشود تا زبان و بافت‌های نرم دهان را اذیت نکند. مجدداً وضعیت بایت بیمار بررسی می‌شود تا از هرگونه اختلال جلوگیری شود. اکنون که براکت برداشته شده است، سطح جلوی دندانها از وجود هر گونه بقایای کامپوزیت، پاکسازی می‌شود.

فیبرهای اینترلیگ

شکل- فیبرهای اینترلیگ

به جای سیم چند رشته ای میتوان از نوار اینترلیگ یا اینترلایگ (Interlig ) استفاده کرد. اینترلیگ در واقع الیاف شیشه ای (فایبر گلاس) تابیده است که به رزین کامپوزیت لایت کیور آغشته شده است. به راحتی میتواند بدون نیاز به قیچی مخصوص این نوار را برش زد. اینترلیگ استحکام و انعطاف پذیری بالایی دارد و از آنجایی که از پیش، به کامپوزیت آغشته شده است آماده استفاده بوده و در زمان و مواد مورد استفاده صرفه جویی میشود. همچنین قابلیت چکش خواری خوبی دارد و میتوان به راحتی آن را تنظیم کرد.

تکنیک استفاده از اینترلیگ

ابتدا با استفاده از ورقه لاستیکی، دندانهای تحت درمان ایزوله میشوند. در ارتودنسی ترجیحا از اسپلینتهایی استفاده میشود که طول عمر بالایی داشته باشند. بنابراین با ایجاد شیارهای افقی بر روی سطوح پشتی دندانهای مورد نظر کار شروع میشود. با این روش فضای کافی برای فیبر ایجاد شده و اسپلینت باریکتر احساس میشود بنابراین بیمار با ان راحت تر است. شیار باید محدود به عمق حدود یک میلی متر از مینا دندان باشد. به این ترتیب هم زیاد مینا تراشیده نمیشود هم از استحکام ریتینر اطمینان حاصل میشود.

اکنون گوه های بین دندانی استفاده میشود و با استفاده از نخ دندان طول اینترلیگ مورد نیاز اندازه گیری میشود. پس از آن با قیچی معمولی میتواند فیبر را برش زد. دندان با اسید 37% به مدت سی ثانیه خراشیده میشود و سپس شستشو و خشک میشود.

سپس عامل باندینگ مالیده میشود. یک لایه رزین که حالت خمیر شل دارد، برای چسباندن و تنظیم بهتر فیبر استفاده میشود. پس از چسباندن فیبر به دندان، هر قطعه به مدت 20 ثانیه تحت تابش نور مخصوص (لایت کیور) قرار میگیرد. یک لایه هیبرید یا میکروهیبرید باید تمامی طول فیبر را بپوشاند. هنوز نباید فیبر در تماس با محیط دهان قرار بگیرد چرا که خون و یا جریان بزاق داخل دهان وجود دارد. فیبر اینترلیگ میتواند مایعات را به خود جذب کند که این امر باعث اختلال در خواص آن میشود. پس از پایان درمان، رزین کامپوزیت پولیش میشود و رابر دم برداشته میشود.

نگهدارنده غیر ثابت (متحرک)

هالی

یکی از قدیمی ترین ریتینرهای مورد استفاده در ارتودنسی، ریتینر هالی است که توسط چارلز هالی در سال 1920 طراحی شد. هالی یک بدنه پلاستکی دارد که بر اساس قالب تهیه شده از سقف دهان بیمار ساخته شده و بر آن منطبق است و چند گیره یا قلاب دارد که وسیله را به دندانهای آسیاب بزرگ اول وصل میکند و یک سیم کمانی کوتاهی که بر روی دندانهای جلویی قرار میگیرد.

شکل- ریتینر هالی

اسیکس

اسیکس پلاک سفاف پلاستیکی شبیه به اینویزالاین است که تمامی دندانهای یک فک را در بر گرفته و احاطه میکند. از آنجایی که اسیکس تقریبا نامرئی است، از محبوبیت زیادی برخوردار است. در اوایل دهه هفتاد میلادی برای اولین بار اسیکس ساخته و استفاده شد.

برای ساخت اسیکس قالبی از دندانهای بیمار گرفته میشود. از قالب نمونه ای ساخته میشود. یک ورزقه پلاستیکی نازکی حرارت داده شده و با استفاده از دستگاه مکش بر روی نمونه دندانهای بیمار میچسبد. سپس اضافه های پلاستیک برش خورده و تنظیم میشود تا برای استفاده بیمار آماده شود.

اسیکس بسیار شبیه اینویزالاین است با این تفاوت که نیازی به تعویض آن نیست و تغییری در وضعیت دندانها ایجاد نمیکند.

مهم‌ترین مزیت این روش همکاری زیاد بیمار است چرا که این وسیله شفاف بوده و کسی متوجه آن می‌شود بنابراین فرد در استفاده از آن مشکلی ندارد. استفاده از این نوع نگهدارنده ارتودنسی بسیار ساده و راحت است. هر بار برای تمیز کردن دندان‌ها باید اسیکس را از دهان خارج کنید و پس از تمیز کردن دندان‌ها، اسیکس را نیز تمیز کنید.

برخی افرادی که نوشیدنی‌های گاز دار و کربناته زیادی مصرف می‌کنند و مرتباً نگهدارندة ارتودنسی را نمی‌شویند، پس از مدتی متوجه تغییر رنگ آن می‌شوند. همچنین احتمال پوسیدگی دندان افزایش می‌یابد. همین موضوع در مورد مصرف زیاد خوراکی‌های شیرین و غذاهای کم ارزش صادق است. از آنجایی‌ که اسیکس سطح جونده دندان‌ها را کامل می‌پوشاند، در صورتی که مرتباً تمیز شود به عنوان پناهگاهی برای باکتری‌ها عمل می‌کند. بنابراین هنگامی که نگهدارنده ارتودنسی استفاده می‌کنید باید به رعایت بهداشت دهان متعهد باشید.

پس از مدتی اسیکس فرسوده و مستهلک می‌شود و نیاز به تعویض دارد. بنابراین باید برای تعویض آن به موقع به ارتودنتیست مراجعه کنید.