/ / دانستنی های دندانپزشکی

بیشتر افراد بزرگسال 32 دندان دائمی دارند که چهار تای آن را دندانهای عقل تشکیل می‌دهند. دندانهای عقل معمولاً بین 17 تا 21 سالگی از لثه بیرون میزنند.

دندانهای عقل آخرین مجموعة دندانهای آسیاب هستند که نقش مفیدی در بسیاری از افراد ایفا می‌کند اما برای بسیاری دیگر ممکن است به علت نامناسب بودن جایگاه، مشکل ساز شوند که در این صورت باید کشیده شوند.

دندان عقل

کشیدن دندان عقل از متداولترین درمان‌های دندانپزشکی محسوب می‌شود.

دندانهای عقل در صورتی که همراستا با دندان‌های دیگر نباشند، مشکلات متعددی می‌توانند ایجاد کنند برای مثال ممکن است دندان عقل به صورت افقی و خوابیده در زیر لثه بماند و یا به صورت مورب و زاویه‌ دار (به سمت جلوی دهان یا عقب دهان) نسبت به دندان‌های دیگر قرار بگیرند.

ناهمراستایی دندانهای عقل ممکن است دندان‌های مجاور را منحرف کرده و به آنها صدمه بزند و یا استخوان فک و عصب ها را تحت تأثیر قرار بدهد. دندانهای عقل که به سمت جلوی دهان و دندان آسیاب مجاور خم شده ‌اند باعث می‌شوند دندان‌های مجاور مستعد پوسیدگی شوند چرا که محل مناسبی برای تجمع پلاک و باکتری‌ها فراهم می‌شود در حالی که مسواکی به خوبی به این ناحیه دسترسی ندارد.

علاوه بر این، دندانهای عقل ممکن است به طور کامل در زیر لثه محبوس شده و به اصطلاح نهفته شوند. نهفتگی دندان ممکن است در داخل بافت نرم و یا استخوان باشد. همچنین ممکن است بخشی از دندان عقل بیرون بزند که در این صورت به آن نیمه نهفته گفته می‌شود.

دندان‌هایی که به صورت نهفته یا نیمه نهفته در زیر بافت نرم گیر میکنند، ممکن است مشکلاتی برای سلامت دهان ایجاد کنند. نیمه نهفته شدن دندان باعث می‌شود فضای مناسبی برای تجمع ذرات و باکتری‌ها فراهم شود. باکتری‌ها به دندان نفود کرده و عفونت ایجاد می‌کنند. این امر منجر به دندان درد، تورم لثه و سفتی فک و همچنین ناخوشی عمومی می‌شود. عفونت لثه در محل دندان نیمه نهفته متداول است چرا که دسترسی مسواکی به این ناحیه دشوار بود بنابراین به خوبی تمیز نمی‌شود. تجمع پلاک و فعالیت باکتری‌ها باعث تحریک بافت لثه و التهاب و عفونت آن می‌شود.

وضعیت دندان عقل چگونه شناسایی می‌شود؟

ابتدا دندانپزشک عکس پرتوی ایکس از دهان می‌گیرد و برای نظارت بر بیرون زدن دندان عقل به صورت دوره ‌ای عکس پرتوی ایکس تکرار می‌شود. ممکن است دندان‌پزشک شما را به جراح دهان ارجاع دهد تا بررسی دقیق‌تری انجام شود. بسته به شرایط ممکن است حتی پیش از این که مشکلی به وجود بیاید، با پیش‌بینی مشکلات احتمالی دندان عقل کشیده شود. این کار برای پیشگیری از عوارض دردناک و مشکلات دیگر دندان عقل انجام می‌شود. کشیدن دندان عقل در افراد جوان‌تر آسان‌تر است چرا که هنوز ریشه دندان‌ها به طور کامل رشد نکرده و تراکم استخوان کمتر است. با افزایش سن مدت زمان لازم برای بهبودی و التیام بافت‌ها پس از کشیدن دندان عقل بیشتر خواهد بود.

دندان عقل چگونه کشیده می‌شود؟

سهولت کشیدن دندان بستگی به شرایط دارد. دندانپزشک می‌تواند با بررسی شرایط شما مشخص کند سختی کشیدن دندان عقلتان چگونه است. در صورتی ‌که دندان عقل به طور کامل از لثه بیرون زده باشد کشیدن آن آسان‌ و مشابه دندان‌های دیگر است. اما در صورتی که دندان کامل بیرون نزده باشد و بخشی از آن در زیر لثه و یا استخوان فک قرار داشته باشد، باید برشی در بافت لثه ایجاد شود و بخشی از استخوان که دندان در آن قرار دارد نیز برداشته شود. اغلب در چنین شرایطی دندان به قطعات کوچک‌تر تقسیم می‌شود تا راحت‌تر خارج شود و بخش کمتری از استخوان صدمه ببیند.

مراحل کشیدن دندان عقل

ابتدا دندان و بافت‌های پیرامونی آن با استفاده از بی‌ حسی موضعی، بی حس شده و سپس با تزریق بی حسی بیمار برای کشیدن دندان آماده می‌شود. مواد بی ‌حسی مورد استفاده همان موادی هستند که برای پر کردن دندان مورد استفاده قرار می‌گیرند. گاهی اوقات لازم است این کار تحت بیهوشی عمومی در بیمارستان انجام شود برای مثال در صورتی که دندان کاملاً نهفته بود و کشیدن آن به شکل ویژه‌ ای دشوار است.

پس از کشیدن دندان عقل

پس از این که دندان عقل تان کشیده شد، سرعت بهبودی بستگی به شدت و سختی کشیدن دندان دارد. در صورتی که دندان به شکل کاملاً ساده همانند دندان‌های دیگر کشیده شده باشد خیلی زود بهبودی حاصل می‌شود اما در مورد کشیدن دندان‌های نهفته به خصوص آنهایی که در استخوان فک قرار دارند بهبودی و التیام طولانی‌تر خواهد بود.

24 ساعت اول پس از کشیدن دندان

خونریزی تا چند ساعت پس از کشیدن دندان ممکن است تجربه شود. برای کنترل خونریزی یک تکه گاز استریل تمیز و مرطوب بر روی حفره دندان قرار داده و آن را محکم گاز بگیرید. تا 45 دقیقه باید فشار پیوسته بر آن وارد کنید. چای کیسه ‌ای مرطوب نیز برای این منظور مناسب است. اسید تانن موجود در چای به لخته شدن خون کمک می‌کند. در صورتی که خونریزی با شدت کمی ادامه دارد این کار را دوباره تکرار کنید. در صورتی‌ که خونریزی با شدت زیاد ادامه یافته است با دندانپزشک خود تماس بگیرید. از شست ‌و شوی دهان یا تف کردن تا 24 ساعت اول اجتناب کنید. همچنین از عمل مکیدن پرهیز نمایید چرا که ممکن است باعث کنده شدن لخته خون حفره دندان شود. نوشیدنی‌ها را با نی ننوشید و سیگار نکشید. از مصرف مایعات داغ مانند چای یا قهوه پرهیز کنید. در صورتی که این موارد را رعایت نکنید ممکن است عوارض دردناکی از جمله خشکی حفره دندان اتفاق بیفتد.

کاهش تورم صورت – در ناحیه ‌ای که دندان کشیده شده است معمولاً صورت متورم می‌شود. برای به حداقل رساندن تورم می‌توانید از کمپرس سرد استفاده کنید. برای این منظور چند قطعه یخ را در داخل دستمال تمیزی بپیچید و آن را بر روی صورت بگذارید. به مدت 10 دقیقه کمپرس یخ را برای صورت بگذارید و سپس 20 دقیقه آن را بردارید. ظرف 24 ساعت اول هر چقدر که لازم است این کار را انجام دهید.

مسکن – می‌توانید از مسکن هایی مانند ایبوپروفن برای کاهش درد استفاده کنید. در صورت لزوم دندانپزشک برای شما مسکن های قوی‌تری تجویز می‌نماید.
آنتی ‌بیوتیک – ممکن است پیش از کشیدن دندان آنتی ‌بیوتیک تجویز شود تا هر گونه عفونت فعال درمان شده و یا از ایجاد عفونت پیشگیری شود. آنتی ‌بیوتیک‌ها را باید طبق دستور مصرف کنید.

رژیم غذایی – تا زمانی که تاثیر بی حسی برطرف شود باید تنها مایعات مصرف کنید. تا چند روز اول غذاهای نرم بخورید و از مصرف الکل پرهیز نمایید.
دندان‌های خود را مسواک بزنید اما دندان‌های همسایه دندان کشیده شده را در 24 ساعت اول مسواک نزنید. در صورتی که دندانپزشک دهان‌شویه تجویز نکرده است از دهان‌شویه استفاده نکنید چرا که ممکن است حفره دندان کشیده شده را تحریک نماید.

پس از 24 ساعت

تورم صورت در ناحیه دندان کشیده شده در 24 ساعت دوم با کمپرس گرم یا کمپرس سرد بهتر می‌شود. کمپرس گرم را می‌توانید به مدت 20 دقیقه بر روی صورت گذاشته و 20 دقیقه آن را بردارید و همین کار را مرتباً تکرار کنید.

دهان خود را با محلول آب نمک شست ‌و شو دهید. برای تهیه محلول آب نمک نصف قاشق چای‌خوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید و پس از هر بار صرف غذا و پیش از خواب دهان خود را با آن بشویید. از دهانشویه های دیگر استفاده نکنید.

کشیدن بخیه – در صورتی که از بخیه‌ها که قابل جذب برای شما استفاده شده باشد نیازی نیست برای کشیدن نخ مراجعه کنید اما در صورتی که بخیه جذبی نباشد باید حدود یک هفته بعد برای کشیدن بخیه به دندانپزشک خود مراجعه کنید.

مراقب علائم خشکی حفره دندان باشید – در صورتی که دچار خشکی حفره دندان شدید باید تحت درمان قرار بگیرید.

التیام کامل معمولاً به چند هفته و یا حتی چند ماه زمان نیاز دارد. با این حال معمولاً ظرف هفتة اول یا دوم دقت کافی بهبود یافته ‌اید که بتوانید از ناحیه دندان کشیده شده طبق روال معمول استفاده کنید.

عوارض احتمالی کشیدن دندان عقل

عوارضی که پس از کشیدن دندان عقل ممکن است اتفاق بیفتد شامل خشکی حفره دندان می‌باشد. خشکی حفره دندان به وضعیتی گفته می‌شود که در آن لخته خون در محل دندان کشیده شده تشکیل نشده و یا پس از تشکیل، کنده شده است. عفونت، آسیب عصبها و خونریزی نیز ممکن است اتفاق بیفتد.