دکتر سعید قریشی

اپن بایت نوعی ناهنجاری فکی است که سبب می شود هنگام بسته شدن فک ها، دندان ها به درستی روی هم تراز نشوند. در حالت ایده‌آل، دندان‌های بالایی باید کاملا به ردیف پایین برسند و حتی اندکی هم آنها را بپوشانند؛ اما این وضعیت باعث می‌شود که در یک یا چندناحیه از بایت، شکاف واضحی بین دندان‌ها وجود داشته باشد.

اپن بایت دندان می‌تواند بر گفتار، تنفس و جویدن اثر بگذارد، و حتی باعث درد عضلانی شود.

در حالت طبیعی دندان‌های جلویی فک بالا حدود ۱ تا ۲ میلی‌متر از دندان‌های جلویی فک پایین جلوتر قرار می‌گیرند. در ناهنجاری فکی دیپ بایت که حالت تشدید شده اوربایت است، این فاصله به ۴ تا ۱۰ میلی‌متر افزایش پیدا می‌کند.

دیپ بایت فرم صورت را کوتاه و گرد می‌کند و ظاهر فرد را پیرتر نشان می‌دهد. همچنین باعث می‌شود دندان‌ها با لثه فک مقابل برخورد کرده و فشار مضاعفی به دندان‌های عقبی وارد شود. به‌علاوه این عارضه روی صحبت کردن، جویدن و حتی نفس کشیدن اثر می‌گذارد.

در اختلال کراس بایت، دندان‌های بالایی پشت دندان‌های فک پایین قرار می‌گیرند. به عبارت دیگر در کراس بایت، تعدادی از دندان‌های ردیف بالا به صورت نامنظم در قسمت داخلی دندان‌های ردیف پایین هستند. عارضه کراس بایت ممکن است در دندان‌های جلویی یا کناری اتفاق بیفتد.

با توجه به موقعیت دندان‌هایی که در وضعیت نامناسب قرار دارند، این ناهنجاری به سه نوع مختلف تقسیم بندی می‌شود.

• کراس بایت قدامی: دندان‌های جلویی فک بالا کمی عقب‌تر از دندان‌های جلویی فک پایین قرار گرفته و وارد قسمت داخلی (به سمت زبان) می‌شوند.
• کراس بایت خلفی: دندان‌های عقبی فک بالا به جای قرار گیری روی دندان‌های ردیف پایین در پشت آن‌ها قرار می‌گیرند.
• کراس بایت یک طرفه (خلفی): دندان‌های یک طرف دهان نسبت به ردیف پایین دارای عدم انطباق هستند و به سمت گونه قرار گرفته‌اند.

آندربایت یکی از مشکلات ساختاری استخوان فک و دندان‌ها است که به صورت جلوزدگی دندان‌های فک پایین خود را نشان می‌دهد. در آندربایت، دندان‌های جلویی فک پایین، جلوتر از دندان‌های جلویی فک بالا قرار می‌گیرند.

افراد مبتلا به عارضه آندربایت برای تکلم و جویدن غذا مشکل دارند؛ همچنین تنفس دهانی و کیفیت پایین خواب از علائم ابتلا به ناهنجاری فکی آندربایت است.

اوربایت (Overbite) به معنای وجود نوعی ناهمترازی بین دندان‌های بالا و پایین است؛ وقتی دندان‌ها یا فک بالا، جلوتر از دندان‌ها و فک پایین باشند، مشکل اوربایت ایجاد می‌شود.

ناهنجاری فکی اوربایت معمولا به علت ناهمترازی دندان‌ها، ناهمسانی فک‌ها، دندان قروچه یا عوامل دیگری که در تراکم و ترتیب دندان‌ها تاثیر می‌گذارند، رخ می‌دهد.

• در اوربایت افقی، دندان‌های بالا جلوتر از دندان‌های پایین قرار دارند.
• در اوربایت عمودی، فک بالا بیشتر از حد معمول به سمت پایین می‌رود، به طوری که دندان‌های بالا بخش جلویی دندان‌های پایین را می‌پوشانند.

کراودینگ دندان (Dental crowding) یا ازدحام و شلوغی دندان یکی از ناهنجاری‌های مربوط به دندان‌ها است که به دلیل کوچک‌بودن قوس فکی، دندان‌ها جابه‌جا می‌شوند و در یک راستا به درستی قرار نمی‌گیرند.

در عارضه ازدحام دندان، دندان‌ها در هر جایی از فک و با هر زاویه‌ای رشد کرده‌اند. در این حالت ممکن است برخی دندان‌ها روی هم قرار گرفته یا چرخیده باشند. شلوغی دندان اگر درمان نشود مشکلات مختلفی را برای فرد ایجاد می‌کند.

دندان نهفته دندانی است که از رویش باز مانده و نتوانسته به طور کامل و صحیح رشد کند. درواقع به دندانی که به دلیل وجود مانع در مسیر رشد، در بافت لثه یا استخوان گیر کرده و قادر به تکمیل رویش خود نیست دندان نهفته می‌گویند.

دندان نهفته، اگر درمان نشود می‌تواند مشکلات دندانی و سایر مشکلات سلامتی مانند عفونت لثه و درد شدید را برای فرد ایجاد کند.

نهفتگی دندان در برخی افراد فقط برای یک دندان و در برخی برای چندین دندان اتفاق می‌افتد. گاهی دندان شیری به صورت نهفته باقی می‌ماند اما دندان‌های دائمی به درستی رشد می‌کنند. برعکس این حالت نیز ممکن است پیش آید.

فضا یا فاصله بین دو دندان، دیاستم (Diastema) نامیده می‌شود، این فاصله اغلب در بین دو دندان جلو و بالا مشاهده می‌شود، اما به طور کلی ممکن است در بین هر کدام از دندان‌های مجاور هم، فاصله زیاد و غیرطبیعی وجود داشته باشد.

کوچک بودن دندان ها از حالت طبیعی و یا بیش از اندازه بزرگ بودن دندانها نسبت به فضای موجود، می‌تواند باعث ایجاد فاصله بین دندان ها شود. همچنین بیشتر بودن طول قوس دندانی از تعداد دندان‌های موجود نیز می‌تواند علت فاصله افتادن بین دندان های جلو باشد.