یکی از سوالات پر تکرار، نگرانی در خصوص درمان ارتودنسی برای افراد مبتلا به پوکی استخوان است. پوکی استخوان بیماری است که با کاهش تراکم و استحکام استخوانها همراه است و میتواند استخوان فک را نیز درگیر کند. از آنجا که دندانها در استخوان فک جای گرفتهاند، وجود این بیماری ممکن است روند درمانهای ارتودنسی را با چالش روبهرو کند. با این حال، پیشرفتهای علمی در روشها و مواد ارتودنسی باعث شده است که درمان ارتودنسی با پوکی استخوان نیز امکانپذیر باشد.
در این مقاله از دکتر قریشی ( متخصص ارتودنسی )، تأثیر پوکی استخوان بر ارتودنسی و نکات مهم در زمان درمان را بررسی میکنیم.
پوکی استخوان چیست؟
به گفته NHS :
پوکی استخوان (Osteoporosis) بیماری است که باعث ضعیف شدن استخوانها میشود و در نتیجه آنها شکنندهتر شده و احتمال شکستگیشان افزایش مییابد. این بیماری بهتدریج و در طول چند سال ایجاد میشود و معمولاً تنها زمانی تشخیص داده میشود که فرد بر اثر زمین خوردن یا ضربه ناگهانی دچار شکستگی استخوان شود.
اما این بیماری چه تاثیری روی سیم کشی دندان دارد؟
تأثیر پوکی استخوان بر ارتودنسی
این وضعیت میتواند حرکت دندانها در درمان ارتودنسی و سلامت بافتهای اطراف دندان (پریودنتیوم) را تحت تأثیر قرار دهد.
در ارتودنسی، حرکت دندانها نیازمند بازسازی همزمان استخوان و جذب آن است. در بیماران مبتلا به پوکی استخوان، این فرآیند ممکن است کندتر یا نامنظم باشد و باعث شود دندانها با سرعت کمتر حرکت کنند یا حتی ریسک آسیب به ریشهها و لثهها افزایش یابد.
بیمارانی که داروهایی مانند بیس فسفوناتها مصرف میکنند، ممکن است در معرض خطر استئونکروز فک قرار گیرند؛ وضعیتی که در آن سلولهای استخوانی فک از بین رفته و سلامت دندانها و استخوان را تهدید میکند.
به همین دلیل، قبل از شروع درمان ارتودنسی، لازم است ارزیابی دقیق سلامت استخوانها انجام شود و ارتودنتیست با احتیاط و تنظیم نیروها، درمان را برنامهریزی کند. این مراقبتها به کاهش خطر عوارض و بهبود نتایج درمان کمک میکنند.
ارتودنسی برای افراد مبتلا به پوکی استخوان امکان پذیر است؟
بله، انجام ارتودنسی برای افراد مبتلا به پوکی استخوان با شرایط و ملاحظات خاص امکانپذیر است. شدت پوکی استخوان، سلامت عمومی بدن و تراکم استخوان فک، عوامل تعیینکننده در تصمیمگیری برای شروع درمان ارتودنسی هستند.
پوکی استخوان باعث کاهش تراکم استخوان و تضعیف بافتهای فک میشود؛ به همین دلیل، دندانها ممکن است در برابر فشار براکتها و سیم های ارتودنسی حساستر باشند. در نتیجه، درمان در این بیماران معمولاً طولانیتر، با نیروهای سبکتر و تحت پایش دقیقتر انجام میشود.
متخصص ارتودنسی، پیش از شروع درمان، باید وضعیت استخوانهای فک و سلامت لثه را ارزیابی کند و در صورت لزوم، با پزشک معالج بیمار هماهنگیهای لازم را انجام دهد.
در مواردی، استفاده از ارتودنسی متحرک بهجای ارتودنسی ثابت یا استفاده از داروهای تقویتکننده استخوان (تحت نظر پزشک متخصص) توصیه میشود تا خطر شکستگی یا تحلیل استخوان کاهش یابد.
در مجموع، اگر پوکی استخوان دارید، لازم نیست از درمان ارتودنسی صرفنظر کنید؛ تنها باید با همکاری پزشک و متخصص ارتودنسی، برنامه درمانی شخصیسازیشده و ایمنتری طراحی شود تا هم سلامت استخوانها حفظ شود و هم نتیجه درمان مطلوب بهدست آید.
بهترین نوع ارتودنسی برای افراد مبتلا به پوکی استخوان
درمان ارتودنسی در بیماران مبتلا به پوکی استخوان نیازمند دقت، برنامهریزی دقیق و استفاده از روشهایی است که فشار کمی به استخوانهای فک وارد کنند.
در حال حاضر، نوع خاصی از درمان ارتودنسی که برای همه مبتلایان به پوکی استخوان مناسب باشد وجود ندارد، اما برخی روشها ایمنتر و مؤثرتر از سایر گزینهها هستند.
۱.استفاده از نیروهای سبکتر و تدریجی
در بیماران دارای تراکم استخوان پایین، اعمال نیروی زیاد روی دندانها میتواند باعث تحلیل استخوان یا جابجایی غیرقابل پیشبینی شود. متخصص ارتودنسی در این موارد از سیمها و براکتهایی استفاده میکند که فشار بسیار ملایمی وارد میکنند تا حرکت دندانها آهسته اما کنترلشده باشد.
۲.درمانهای غیرجراحی و متحرک
درمانهای غیرجراحی مثل ارتودنسی متحرک و پلاکهای شفاف معمولاً گزینهای مناسبتر برای بیماران مبتلا به پوکی استخوان هستند، چون نیروی کمتری به بافت استخوانی وارد میکنند و خطر التهاب یا شکستگی را کاهش میدهند
۳. نظارت و پایش مداوم
نظارت منظم بر سلامت استخوانها و تنظیم دورهای ارتودنسی اهمیت زیادی دارد. ارتودنتیست با بررسی تراکم استخوان فک در هر مرحله میتواند سرعت درمان را با وضعیت بیمار هماهنگ کند.
به گفته دکتر قریشی رتبه اول بورد تخصصی و بوردتخصصی ارتودنسی از کانادا
بهترین تصمیم زمانی گرفته میشود که متخصص ارتودنسی و پزشک معالج پوکی استخوان (روماتولوژیست یا متخصص غدد) با هم همکاری داشته باشند. این هماهنگی به بیمار کمک میکند تا درمان ارتودنسی به شکلی ایمن، بدون عارضه و با نتایج مطلوب انجام شود.
نکات مراقبتی در حین درمان ارتودنسی برای افراد دچار پوکی استخوان
مطمئناً کسی که به پوکی استخوان مبتلا هست، باید مراقبت بیشتری از یک فرد عادی داشته باشد و اصلاً نباید این نکات را به شوخی بگیرد. رعایت این نکات نه تنها به موفقیت درمان کمک میکند، بلکه سلامت کلی بدن را نیز حفظ مینماید. در ادامه، نکات کلیدی را به صورت جامع بررسی میکنیم:
-
مسواک زدن و نخ دندان کشیدن منظم: حداقل دو بار در روز مسواک بزنید و یک بار در روز از نخ دندان استفاده کنید تا از تجمع پلاک جلوگیری شود. این کار به ویژه در دوران ارتودنسی مهم است، زیرا براکتها میتوانند محل تجمع باکتریها باشند و منجر به عفونت شوند.
-
معاینات منظم دندانپزشکی: برای بررسی سلامت دندان و تمیز کردن تخصصی به دندانپزشک مراجعه کنید. این معاینات میتوانند مشکلات احتمالی مانند پوسیدگی را زود تشخیص دهند.
-
مصرف کلسیم و ویتامین D: از لبنیات، سبزیجات برگدار و ماهی استفاده کنید تا استخوانها تقویت شوند. مکملهای ویتامین D تحت نظر پزشک میتوانند مفید باشند، بهویژه اگر کمبود آفتاب داشته باشید.
-
محدود کردن مصرف کافئین و الکل: از مصرف زیاد قهوه و نوشیدنیهای الکلی خودداری کنید تا جذب کلسیم کاهش نیابد. این مواد میتوانند تعادل معدنی بدن را مختل کنند.
-
خوردن غذاهای نرم: از غذاهای سفت و چسبناک دوری کنید تا به براکتها و سیمها آسیب نرسد. غذاهای نرم مانند سوپها و میوههای پورهشده گزینههای ایمنتری هستند.
-
ورزش منظم: فعالیتهایی مانند پیادهروی، شنا یا دوچرخهسواری به استحکام استخوانها کمک میکند. ورزشهای وزنهبرداری سبک نیز میتوانند تراکم استخوان را افزایش دهند.
-
عدم مصرف سیگار: سیگار کشیدن جذب کلسیم را مختل کرده و روند درمان را کند میکند. ترک سیگار میتواند تأثیر مثبتی بر سلامت دهان و استخوان داشته باشد.
-
رعایت دقیق دستورالعملهای ارتودنتیست: نحوه استفاده از کشها، نگهدارندهها و سایر وسایل را طبق توصیه پزشک انجام دهید. این رعایت دقیق میتواند از مشکلات غیرمنتظره جلوگیری کند.
-
حضور منظم در جلسات ویزیت: برای تنظیم سیمها و کنترل پیشرفت درمان، مراجعه منظم ضروری است. این جلسات فرصت ارزیابی پیشرفت و تنظیمات لازم را فراهم میکنند.
توجه توجه: در صورت بروز درد، تورم یا قرمزی، فوراً با متخصص ارتودنسی تماس بگیرید و اگر ادامهدار بود، در اولین فرصت ارتودنتیست خود را ملاقات کنید. این علائم میتوانند نشانهای از مشکلات جدیتر باشند.
سخن پایانی
افراد مبتلا به پوکی استخوان میتوانند با رعایت نکات بهداشتی و همکاری نزدیک با دندانپزشک، درمانهای دندانی و ارتودنسی را با ایمنی و موفقیت بیشتری انجام دهند. مراقبتهای منظم دهان و دندان، تغذیه مناسب، پیگیری داروها و معاینات دورهای، نقش مهمی در کاهش خطرات و حفظ سلامت استخوان و دندانها ایفا میکنند.
به یاد داشته باشید، آگاهی، پیشگیری و تشخیص زودهنگام کلید حفظ لبخند سالم و ارتقای سلامت کلی بدن است. با برنامهریزی درست و رعایت نکات مراقبتی، میتوان از مزایای درمان ارتودنسی بدون ایجاد عوارض جدی بهرهمند شد و کیفیت زندگی را بهبود بخشید.
