موم ارتودنسی، مادهای نرم، چسبنده و کاملاً بیخطر است که برای پوشاندن براکتها و سیمهای فلزی بریس استفاده میشود. وقتی براکت های ارتودنسی ثابت با بافت نرم داخل گونه، لب یا زبان تماس پیدا کرده و باعث زخم یا تحریک میشوند، موم ارتودنسی مانند یک لایهٔ نازک و محافظ روی آنها مینشیند و از سایش مستقیم فلز با بافت دهان جلوگیری میکند. به زبان ساده، این موم یک راهحل سریع و خانگی است که بدون نیاز به مراجعهٔ فوری به دندانپزشک، درد و ناراحتی ناشی از بریس را تا حد زیادی کاهش میدهد.
مومهای ارتودنسی از چه موادی ساخته میشوند؟
مومهای ارتودنسی معمولاً ترکیبی از مواد طبیعی و مصنوعی هستند. بخش طبیعی آنها از منابعی مانند موم کارنائوبا (استخراجشده از برگ نوعی نخل) یا موم زنبور عسل تهیه میشود، در حالی که پارافین و موم میکروکریستالین که استحکام و انعطافپذیری بیشتری به موم میدهند، منشأ نفتی دارند.
وکس ارتودنسی بهصورت خالص از این مواد ساخته نمیشود؛ سازندگان معمولاً این ترکیبات را با مقادیر کمی رزین یا مواد افزودنی دیگر مخلوط میکنند تا ویژگیهای فیزیکی مطلوبتری مانند چسبندگی بهتر و ماندگاری بیشتر روی براکت به دست آید. تمام این مواد، اعم از طبیعی و افزودنی، پیش از استفاده در محصولات دهانی از نظر ایمنی و عدم سمیت آزمایش میشوند. به همین دلیل موم ارتودنسی حتی در صورت بلعیدن ناخواسته، خطری برای سلامت ایجاد نمیکند.
کاربرد موم ارتودنسی چیست؟
کاربرد اصلی موم ارتودنسی ایجاد یک مانع فیزیکی بین براکت فلزی یا سیم بریس و بافت نرم داخل دهان است. این مانع، از سایش مستقیم فلز با گونه، لب یا زبان جلوگیری میکند و به این ترتیب هم مانع تشدید زخمهای موجود میشود و هم از ایجاد زخمهای جدید پیشگیری میکند. بنابراین حتی اگر شکستن سیم ارتودنسی اتفاق بیفتد یا ارتودنسی لبهٔ تیزی پیدا کند، پوشاندن آن با موم میتواند تا زمان مراجعه به دندانپزشک از آسیب بیشتر به بافت دهان جلوگیری کند.
در ویدیوی زیر دکتر قریشی، در مورد کاربرد موم ارتودنسی صحبت می کنند.
نحوه استفاده از موم ارتودنسی
در ادامه، مراحل استفادهٔ صحیح از موم ارتودنسی را بهترتیب توضیح دادهایم:
۱. ابتدا دستهای خود را با آب و صابون و به مدت حدود ۲۰ تا ۳۰ ثانیه کاملاً بشویید تا از انتقال باکتری به داخل دهان جلوگیری شود.
۲. دندانها و براکتها را مسواک بزنید تا هرگونه بقایای غذا یا باکتری از سطح آنها پاک شود.
۳. با لمس آرام گونهها و ناحیهٔ اطراف لب، نقطهٔ دقیقی که براکت یا سیم باعث تحریک یا زخم شده است را شناسایی کنید.
۴. ناحیهٔ براکت مربوطه را با یک گاز استریل یا دستمال تمیز بهآرامی خشک کنید؛ هرچه براکت خشکتر باشد، موم مدتزمان بیشتری روی آن باقی میماند.
۵. مقدار بسیار کمی از موم (بهاندازهٔ یک نخود) را جدا کرده و چند ثانیه بین انگشتان خود بمالید تا با گرمای دست نرم و قابلشکلدهی شود. توجه داشته باشید که برداشتن مقدار زیاد موم چسبندگی آن را کاهش میدهد و باعث میشود راحتتر از براکت جدا شود.
۶. موم نرمشده را روی نقطهای که در مرحلهٔ سوم شناسایی کردید فشار دهید تا کاملاً سطح تیز براکت یا سیم را بپوشاند. در صورت لزوم میتوانید با انگشت (پس از شستن دوباره) یا نوک زبان، برجستگی موم را تا رسیدن به شکل مطلوب کاهش دهید.
ویدیوی زیر، نحوه جاگذاری موم ارتودنسی را نشان می دهد.
مزایای استفاده از موم ارتودنسی
- در دسترس و کمهزینه بودن: موم ارتودنسی معمولاً بهصورت رایگان همراه با بریس ارائه میشود و در صورت نیاز به تهیهٔ مجدد نیز هزینهٔ بسیار پایینی نسبت به کل هزینهٔ درمان ارتودنسی دارد.
- قابلیت استفادهٔ فوری و خانگی: بیمار میتواند بدون نیاز به مراجعهٔ اضطراری به دندانپزشک، در همان لحظه که دچار زخم یا تحریک شده، خودش موم را روی ناحیهٔ مشکلدار قرار دهد.
- بیخطر و غیرسمی بودن: ترکیبات بهکاررفته در موم ارتودنسی پیش از عرضه از نظر ایمنی آزمایش میشوند، به همین دلیل حتی در صورت بلعیدن ناخواسته، خطری برای سلامت ایجاد نمیکند.
- نامحسوس بودن: بیشتر انواع موم ارتودنسی شفاف یا همرنگ دندان ساخته میشوند، بنابراین ظاهر بریس را تغییر نمیدهند و از بیرون قابل مشاهده نیستند.
- قابلحمل بودن: بستهبندی کوچک موم بهراحتی در جیب یا کیف جای میگیرد و امکان استفاده از آن در هر زمان و مکانی وجود دارد.
معایب استفاده از موم ارتودنسی
- راهحل موقت، نه درمان قطعی: موم فقط علت آسیب (سایش براکت یا سیم) را میپوشاند، اما مشکل اصلی مانند یک سیم شلشده یا براکت شکسته را برطرف نمیکند و در نهایت باید توسط ارتودنتیست بررسی و اصلاح شود.
- نیاز به تعویض مکرر: موم بهخصوص در حین صحبت کردن، نوشیدن آب گرم یا غذا خوردن بهراحتی جدا میشود و باید بهطور منظم و گاهی چند بار در روز تعویض شود.
- دشواری استفاده در دهان مرطوب: چون چسبندگی موم به خشک بودن سطح براکت بستگی دارد، در محیط مرطوب دهان گاهی بهسختی در جای خود میماند و نیاز به تلاش و تکرار برای جایگذاری صحیح دارد.
- عدم تأثیر در موارد شدیدتر: اگر زخم دهان دچار عفونت شده یا درد ناشی از دلایلی غیر از سایش براکت (مانند فشار حرکت دندان) باشد، موم نمیتواند مشکل را حل کند و مراجعه به متخصص ضروری است.
نکات مهم در زمان استفاده از موم ارتودنسی
رعایت چند نکتهٔ ساده در کنار استفاده از موم ارتودنسی میتواند هم اثربخشی آن را افزایش دهد و هم از بروز مشکلات جانبی مانند تجمع باکتری یا آلودگی دهان جلوگیری کند.
- پیش از استفاده از موم، حتماً دندانها و براکتها را مسواک بزنید؛ بهویژه بعد از هر وعدهٔ غذایی، تمیز بودن براکتها اهمیت زیادی دارد.
- پیش از قرار دادن موم، براکتها باید کاملاً خشک باشند، چون خشکی بیشتر باعث میشود موم مدتزمان بیشتری روی وسایل ارتودنسی باقی بماند.
- موم را حداقل یکبار در روز و همچنین هر بار که پس از غذا خوردن کنده یا آلوده شده، تعویض کنید؛ تعویض نامنظم آن میتواند به تجمع باکتری در دهان منجر شود.
- بهتر است پیش از غذا خوردن موم را از روی براکت پاک کنید تا در اثر جویدن جدا نشده و وارد دهان نشود. تنها در صورتی که درد شدید مانع از غذا خوردن شما میشود، میتوانید موم را در حین غذا خوردن نیز روی براکت نگه دارید.
- پیش از مسواک زدن نیز موم را پاک کنید تا به تار موی مسواک نچسبد و مانع تمیز شدن کامل براکت نشود.
- اگر با وجود استفادهٔ منظم از موم، درد یا التهاب بافت نرم داخل دهان کاهش نیابد، زخمها التیام نیابند، یا علائمی مانند قرمزی شدید، تورم، یا ترشح غیرعادی مشاهده کنید، باید سریعاً به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید.
- معمولاً در هفتههای ابتدایی درمان ارتودنسی، نیاز به استفاده از موم بیشتر است. با گذشت زمان و سازگاری تدریجی بافت داخل دهان با براکتها، این نیاز و همراه با آن، میزان درد و ناراحتی کاهش مییابد.
وکس ارتودنسی را از کجا تهیه کنیم؟
موم دندان به طور کلی توسط متخصص ارتودنسی در کیت مراقبت از دندان هنگام نصب بریسها ارائه میشود. با این حال زمانی که موم را تمام کردید میتوانید از داروخانهها به راحتی تهیه کنید. مومها در بستهبندی مناسب ارائه میشوند و در کیف دستیتان جا میگیرند که هر زمان خواستید بتوانید جایگزین موم قبلی کنید.
موم در دمای اتاق جامد باقی میماند و معمولا شفاف است به طوری که در هنگام استفاده در دهان قابل مشاهده نیست. موم قابل خوردن یا بیطعم است یا در طعمهایی مانند نعناع در دسترس میباشد.
هزینه موم ارتودنسی
معمولاً هنگام نصب اولیهٔ بریس، متخصص ارتودنسی مقداری موم بهصورت رایگان و در کنار سایر وسایل مراقبتی به بیمار میدهد و این مقدار جزئی از هزینهٔ کلی درمان ارتودنسی محسوب میشود، نه یک هزینهٔ جداگانه.
اما اگر این موم تمام شود یا بیمار بخواهد مقدار بیشتری تهیه کند، موم ارتودنسی را میتوان بهراحتی و بدون نسخه از داروخانهها خرید. قیمت آن بسته به برند (مانند کانفیدنت یا آمیدن) و تعداد بسته معمولاً بین ۹۰ تا ۲۵۰ هزار تومان متغیر است. با توجه به اینکه هر بسته برای چند هفته تا چند ماه کافی است، این هزینه در مقایسه با کل هزینهٔ درمان ارتودنسی بسیار ناچیز محسوب میشود. توجه داشته باشید که قیمتها با توجه به نوسانات بازار ممکن است تغییر کند، بنابراین برای اطلاع از قیمت دقیق و بهروز، بهتر است پیش از خرید به داروخانه یا فروشگاههای آنلاین معتبر مراجعه کنید.
سوالات متداول
در ادامه به پرتکرار ترین سوالات شما در مورد موم دندان ارتودنسی پاسخ میدهیم.
در صورت بلعیدن موم ارتودنسی چه اتفاقی رخ میدهد؟
موم ارتودنسی از موادی ساخته میشود که پیش از استفاده در محصولات دهانی از نظر ایمنی و عدم سمیت آزمایش شدهاند، بنابراین اگر بهطور تصادفی مقدار کمی از آن را ببلعید، خطری برای سلامت شما ندارد.
آیا موم دندان ارتودنسی از بیرون قابل رویت است؟
از آنجایی که این موم معمولاً بهصورت شفاف ساخته میشود، استفاده از آن روی بریس باعث نمیشود دیگران متوجه وجود آن شوند.
آیا موم ارتودنسی مواد جایگزین دارد؟
بله، میتوان از نوارهای باریک سیلیکونی که با یک لایهٔ چسبندهٔ مخصوص روی بریس قرار میگیرند، بهجای موم استفاده کرد.
آیا استفاده از مومهای ارتودنسی عوارض دارد؟
موم ارتودنسی بهخودیخود عارضهٔ خاصی ایجاد نمیکند و حتی در صورت بلعیدن ناخواسته نیز بیخطر است. با این حال، اگر موم بهطور منظم تعویض نشود، ممکن است در کنار باقیماندن ذرات غذا، به تجمع باکتری در همان ناحیه کمک کند؛ به همین دلیل رعایت نکات بهداشتی ذکرشده در بخش قبل اهمیت دارد.
موم باید برداشته بشه
یعنی موقع خواب اگه بزاریم فردا صبح چجوری برش داریم ؟!