بله، درمان ارتودنسی میتواند باعث ایجاد سردرد شود، اما این عارضه کاملا موقتی، طبیعی و نشانهای از آغاز حرکت دندانها است. این سردردها معمولا از نوع تنشی هستند و تنها در چند روز اول پس از نصب براکت ها یا جلسات سفت کردن سیم ها بروز میکنند.
وقتی براکت ها روی دندان ها قرار میگیرند، فشار مداومی را به استخوان فک وارد میکنند تا دندان ها را به موقعیت جدید هدایت کنند. این فشار ناگهانی باعث منقبض شدن عضلات صورت و تحریک اعصاب فک میشود که نتیجه آن احساس درد و فشار در ناحیه شقیقه و سر است.
با این حال، اصلا جای نگرانی نیست چون بدن شما خیلی زود به این وضعیت عادت میکند. در ادامه این مقاله بررسی میکنیم که چرا این اتفاق رخ میدهد و چگونه میتوانید این دردها را در خانه به راحتی کنترل و درمان کنید.
علت علمی سردرد بعد از ارتودنسی چیست؟
دستگاه های ارتودنسی (براکت های ارتودنسی و سیم ها) به طور مستقیم با سر شما در ارتباط نیستند، اما فشاری که به دندانها وارد میکنند یک زنجیره از واکنش ها را در سیستم عصبی و عضلانی صورت فعال میکند. وقتی فک و دندان ها تحت فشار قرار میگیرند، این نیرو به نواحی بالاتر منتقل میشود و خود را به صورت سردرد نشان میدهد.
اگر بخواهیم به طور خلاصه بگوییم، علت های اصلی سردردهای ارتودنسی شامل موارد زیر است:
- تحریک عصب سه قلو (عصب اصلی صورت)
- انقباض و اسپاسم عضلات جویدنی
- تغییرات موقت در مفصل فک (TMJ)
- ترشح واسطه های التهابی در ریشه دندان
حالا در ادامه این مطلب، هر کدام از این علت ها را به صورت دقیق و علمی دونه دونه توضیح میدهیم تا بدانید دقیقا چه اتفاقی در بدنتان رخ میدهد.
مطلب مفید: ارتودنسی با میگرن
۱. تحریک عصب سه قلو (Trigeminal Nerve)
اصلی ترین عامل انتقال درد در صورت، عصب سه قلو است. این عصب مسئول حس رسانی به دندانها، فک، چشم ها و پیشانی است. وقتی سیم های ارتودنسی سفت میشوند، فشار مداومی به ریشه دندان ها وارد میآورند که این عصب را تحریک میکند.
به گفته انجمن متخصصان ارتودنسی آمریکا (AAO): «مغز ممکن است پیام درد دندان را به صورت سردرد در ناحیه پیشانی یا شقیقه ها تفسیر کند که به این پدیده درد ارجاعی میگویند.» پس درد اصلی در فک است، اما شما آن را در سر حس میکنید.
۲. انقباض و اسپاسم عضلات صورت
وقتی یک جسم خارجی مثل براکت وارد دهان میشود، شما به صورت ناخودآگاه عضلات فک خود را منقبض میکنید یا دندانهایتان را به هم فشار میدهید. این کار باعث خستگی و گرفتگی در دو عضله اصلی صورت یعنی عضله فک و عضله شقیقه میشود.
بر اساس گزارش مجله بین المللی ارتوپدی دندان و فک، تنش و فشار در عضله شقیقه مستقیما باعث ایجاد سردردهای تنشی میشود؛ دردی مبهم که بیمار احساس میکند یک باند محکم دور سر او بسته شده است.
۳. تغییرات در مفصل فک (TMJ)
مفصل گیجگاهی فکی درست در جلوی گوش ها قرار دارد و فک پایین را به جمجمه وصل میکند. در روزهای اول ارتودنسی، به دلیل تغییر ناگهانی در نحوه روی هم آمدن دندانها، این مفصل دچار التهاب یا جابه جایی موقت میشود. تحریک این مفصل به شدت با سردردها و دردهای ناحیه گوش و گردن مرتبط است.
۴. ترشح واسطه های التهابی در بافت دندان
برای اینکه دندان حرکت کند، باید استخوان یک طرف ریشه دندان کمی تحلیل برود تا فضای حرکت باز شود. این فرآیند باعث ایجاد یک التهاب خفیف و کاملا طبیعی در بافت های اطراف دندان میشود. مواد شیمیایی ناشی از این التهاب، حساسیت اعصاب محیطی صورت را بالا میبرند و آستانه تحمل درد را در کل ناحیه سر کاهش میدهند.
راهکارهای طلایی برای پیشگیری و درمان سردرد بعد از ارتودنسی
اگرچه نمیتوان فشار اولیه سیمهای ارتودنسی را به طور کامل صفر کرد، اما با رعایت چند نکته ساده قبل و بعد از جلسات، میتوانید تا حد زیادی از شروع سردرد جلوگیری کنید و در صورت بروز، آن را سریعاً تسکین دهید.
در ادامه، مؤثرترین روشهای پیشگیری و درمان سردرد ارتودنسی را با هم بررسی میکنیم:
۱. مصرف مسکن پیش از شروع درد و برای تسکین آن
یکی از بهترین راهها برای فریب دادن سیستم عصبی، مصرف داروی مسکن قبل از احساس درد شدید است. اگر میدانید که بعد از جلسات سفت کردن سیمها دچار سردرد میشوید، با مشورت دندانپزشک خود، حدود ۱ ساعت قبل از نوبت ارتودنسی یک قرص مسکن (مانند استامینوفن یا ایبوپروفن) مصرف کنید. همچنین در صورت بروز سردرد در روزهای اول، مصرف منظم این داروها بهترین راه درمان و آرام کردن اعصاب صورت است.
۲. تغییر رژیم غذایی به غذاهای نرم
جویدن غذاهای سفت در روزهای اول، فشار روی مفصل فک (TMJ) را چند برابر کرده و سریعاً باعث شروع سردردهای تنشی میشود. برای پیشگیری و کاهش درد، درست از روز جلسه تنظیم سیم، رژیم غذایی خود را به غذاهای کاملاً نرم مانند سوپ، فرنی، پوره سیب زمینی، حلیم و اسموتیها تغییر دهید تا فک شما مجبور به فعالیت سنگین نشود.
۳. استفاده از کمپرس سرد و گرم
در ساعات اولیه پس از تنظیم سیم، یک کیسه یخ یا کمپرس سرد را روی صورت و فک خود قرار دهید تا التهاب ریشه دندانها کاهش یابد. اگر بعد از گذشت ۲۴ ساعت همچنان با سردرد و گرفتگی عضلات مواجه بودید، از کمپرس گرم روی عضلات شقیقه و فک استفاده کنید. گرما باعث شل شدن عضلات منقبض شده و درمان سردرد تنشی میشود.
۴. هیدراته نگه داشتن بدن (نوشیدن آب کافی)
درد دندان در روزهای اول باعث میشود بیماران کمتر غذا بخورند و کمتر آب بنوشند. کمآبی بدن (دهیدراته شدن) یکی از اصلیترین دلایل تشدید سردرد است. نوشیدن آب کافی و ولرم به طور مداوم، سموم را از عضلات فک خارج کرده و به تسکین و درمان سریعتر سردرد کمک میکند.
۵. ماساژ ملایم و شلسازی فک
وقتی براکتها روی دندان قرار میگیرند، بیمار به طور ناخودآگاه فک خود را منقبض نگه میدارد. سعی کنید آگاهانه فک خود را شل کنید. دندانهای بالا و پایین نباید در حالت استراحت روی هم قفل باشند. ماساژ دادن ملایم عضلات شقیقه و زاویه فک با نوک انگشتان، جریان خون را بهبود بخشیده و گرفتگیهای عضلانی را درمان میکند.
۶. استفاده از موم ارتودنسی برای کاهش تنش
گاهی اوقات سردرد به خاطر فشار سیم نیست، بلکه به دلیل ساییده شدن براکتها به دیواره داخلی دهان و ایجاد استرس و تنش روانی در بیمار است. استفاده از موم ارتودنسی روی نقاط تیز براکت، این تحریک پوستی را از بین میبرد و آرامش را به سیستم عصبی صورت برمیگرداند.
بهترین قرص ها برای سردرد ارتودنسی
برای تسکین سریع سردرد و درد فک ناشی از ارتودنسی، ۳ قرص زیر بهترین و رایج ترین گزینهها هستند:
- استامینوفن
- ایبوپروفن یا ژلوفن
- ناپروکسن
سخن پایانی
سردرد بعد از ارتودنسی یک عارضه کاملاً طبیعی، موقتی و گذرا است که نشان میدهد براکتها کار خود را برای ردیف کردن دندانهای شما به درستی آغاز کردهاند. این دردها معمولاً ظرف ۳ الی ۷ روز اول با کمک مسکنهای ساده، رژیم غذایی نرم و کمپرس سرد به طور کامل برطرف میشوند.
اگر سردرد شما بیش از یک هفته طول کشید، به مرور زمان شدیدتر شد یا با مسکنهای معمولی آرام نشد، حتماً موضوع را با متخصص ارتودنسی خود در میان بگذارید تا وضعیت فشار سیمها را بررسی و تعدیل کند.
