برای غذا خوردن با دستگاه هایرکس، به ویژه در روزهای اول، باید از رژیم غذایی نرم و پوره شده (مانند سوپ، ماست و پوره سیبزمینی) استفاده کنید. از آنجایی که این دستگاه سقف دهان را اشغال میکند، برای جلوگیری از گیر کردن غذا و اختلال در بلع، این اصول را رعایت کنید، لقمهها را بسیار کوچک بردارید، با هر دو طرف فک به آرامی بجوید، حین غذا خوردن مرتباً آب بنوشید و از مصرف هرگونه غذای سفت، چسبناک (مانند آدامس و کارامل) یا رشتهای که دور پیچ دستگاه میپیچد، جداً خودداری کنید. برای آگاهی بیشتر با ما همراه شوید.
دستگاه ارتودنسی هایرکس چیست؟
دستگاه ارتودنسی هایرکس یک وسیله ثابت برای گسترش سریع کام است که به منظور پهن کردن فک بالای باریک استفاده میشود. این دستگاه دارای یک پیچ مرکزی در سقف دهان است که به دندانهای آسیاب متصل میگردد. با چرخاندن روزانه این پیچ طبق دستور متخصص، درز میانی کام به صورت علمی و کنترلشده باز میشود تا فضای کافی برای رفع نامرتبی دندانها ایجاد شده و ناهنجاریهایی مانند کراسبایت و مشکلات تنفسی فک بالا درمان شود.
مطلب مفید: آشنایی با ابزار های ارتودنسی
در روزهای اول نصب دستگاه هایرکس چه بخوریم؟
در ۴۸ تا ۷۲ ساعت ابتدایی پس از نصب دستگاه هایرکس، حساسیت دندانها و فشار در ناحیه فک به اوج خود میرسد. در این بازه زمانی، سیستم جویدن باید کمترین فعالیت را داشته باشد تا بافتهای فک با تغییرات جدید سازگار شوند. بنابراین، استفاده از غذاهای با بافت نرم که نیاز به فشار دندان ندارند، نهتنها درد را کاهش میدهد، بلکه از آسیب به پیچ مرکزی دستگاه نیز جلوگیری میکند. فهرست غذاهای مناسب برای روزهای اول نصب دستگاه هایرکس:
- سوپ ورمیشل پوره شده
- سوپ کدو حلوایی
- سوپ شیر و خامه
- حلیم کاملاً صاف شده
- پوره سیبزمینی
- پوره هویج
- پوره آووکادو
- ماست یونانی و ماست میوهای نرم
- پنیر ماسکارپونه یا خامه ای
- اسموتی موز و انبه
- شیک پروتئین یا شیرموز
- آب هندوانه و آب طالبی
- تخممرغ عسلی یا نیمرو نرم
- املت گوجهفرنگی پوستکنده و له شده
- فرنی و شیربرنج له شده
- پودینگ و ژله
- کرم کارامل
- بستنی (بدون مغز و تکههای شکلات)
- پاستا پنه بسیار پخته شده
- کته نرم با ماست یا کره
- خوراک لوبیای پوره شده
- عدسی کاملاً پخته و میکس شده
- مغز نان تست نرم (بدون کنارههای خشک)
- ماهی بخارپز یا آبپز (بدون تیغ)
- خورش آلو اسفناج بدون گوشت تکهای
- کمپوت گلابی یا سیب له شده
پس از نصب هایرکس چی نخوریم؟
برای حفظ سلامت دستگاه هایرکس و جلوگیری از التهاب لثه، باید از مصرف غذاهایی که باعث شل شدن پیچ مرکزی یا خم شدن بازوهای فلزی دستگاه میشوند، خودداری کرد. ذرات برخی غذاها به دلیل فضای خالی بین سقف دهان و بدنه هایرکس، در پشت آن محبوس شده و باعث بوی بد دهان و پوسیدگی دندانهای کرسی میشوند. در اینجا لیست غذاهای ممنوعه پس از نصب هایرکس آورده شده است:
- آدامس و پاستیل
- تافی و کارامل
- گز و سوهان
- سیب و هویج خام (گاز زدن)
- بلال و ذرت بوداده (پاپکورن)
- ته دیگ سفت و ترد
- نان خشک و نان سنگک برشته
- یخ و شکلاتهای سفت
- آجیل و مغزیجات (پسته، بادام، فندق)
- چیپس و پفک
- گوشت تکهای سفت و الیافی
- زیتون با هسته
- شکلات کشسان و چسبناک
- نان باگت خشک و تست برشته
- کراکر و چوبشور
مطلب مفید: غذاهای ممنوعه با ارتودنسی
تمیزکردن هایرکس پس از غذا خوردن
به دلیل فاصله میان بدنه دستگاه و سقف دهان، ذرات غذا به راحتی در پشت پیچ هایرکس و بازوهای فلزی آن محبوس میشوند. عدم نظافت دقیق منجر به التهاب شدید لثه، بوی بد دهان و پوسیدگی دندانهای پایه میگردد.
مراحل تمیز کردن (لیست گامبهگام):
- شستشو با فشار آب: بلافاصله پس از صرف غذا، دهان را با آب پرفشار بچرخانید تا ذرات درشت خارج شوند.
- استفاده از مسواک بیندندانی (Interdental): بهترین ابزار برای تمیز کردن زیر بدنه و اطراف پیچ مرکزی، مسواکهای ظریف بیندندانی هستند.
- مسواک زدن با زاویه ۴۵ درجه: مسواک معمولی را با زاویه به سمت لثه و محل اتصال دستگاه به دندان (بندهای ارتودنسی) بگیرید.
- استفاده از واترجت دندانی (Water Flosser): استفاده از فشار آب دستگاه واترجت، موثرترین راه برای تخلیه ذرات از نقاط کور هایرکس است.
- قرقره آبنمک یا دهانشویه: برای جلوگیری از تجمع باکتری در سقف دهان، روزانه از دهانشویه فاقد الکل استفاده کنید.
- بررسی در آینه با نور کافی: پس از اتمام کار، با کمک نور گوشی یا آینه، از عدم وجود بقایای غذا در شکاف پیچ مطمئن شوید.
نکات طلایی برای غذا خوردن با دستگاه هایرکس
موفقیت در تغذیه با هایرکس به جای قدرت جویدن، بر تکنیک بلع و خرد کردن غذا استوار است. رعایت این نکات از شل شدن بندهای ارتودنسی و ایجاد بوی بد دهان جلوگیری میکند.
لیست نکات کلیدی:
- برشهای کوچک: تمام غذاها (حتی نان و میوه نرم) را به قطعات کوچکتر از ۱ سانتیمتر تقسیم کنید تا نیازی به جویدن طولانی نباشد.
- استفاده از دندانهای عقب: به جای گاز زدن با دندانهای جلو، لقمه را مستقیماً روی دندانهای آسیاب (که دستگاه به آنها متصل است) قرار دهید.
- نوشیدن همزمان مایعات: حین غذا خوردن، جرعههای کوچک آب بنوشید؛ این کار به حرکت روانتر غذا در سقف دهان و جلوگیری از گیر کردن آن کمک میکند.
- پرهیز از مکیدن دستگاه: از مکیدن شدید سقف دهان برای خارج کردن غذا خودداری کنید، زیرا باعث التهاب لثه زیر دستگاه میشود (به جای آن از مسواک بیندندانی استفاده کنید).
- دمای متعادل غذا: در روزهای اول از غذاهای ولرم یا سرد استفاده کنید. گرمای زیاد ممکن است حساسیت دندانهای تحت فشار را افزایش دهد.
- جویدن دوطرفه: برای حفظ تعادل فشار روی پیچ هایرکس، سعی کنید به طور مساوی از هر دو طرف فک برای جویدن استفاده کنید.
- صبر در بلع: به دلیل اشغال فضای کام توسط دستگاه، زبان فضای کمتری برای حرکت دارد؛ پس با حوصله و در حجم کم بلع را انجام دهید.
جمعبندی
دوران سازگاری با دستگاه ارتودنسی هایرکس و تغییر عادتهای غذایی معمولاً بین ۳ تا ۷ روز طول میکشد. به یاد داشته باشید که رعایت رژیم غذایی نرم و نظافت دقیق زیر پیچ دستگاه، نه تنها از درد و التهاب جلوگیری میکند، بلکه سرعت پیشرفت درمان و پهن شدن فک را افزایش میدهد. اگر در حین غذا خوردن احساس شل شدن بندها یا شکستگی در بازوهای دستگاه کردید، بدون تغییر در وضعیت آن، بلافاصله با متخصص ارتودنسی خود تماس بگیرید.
