ارتودنسی چیست؟ (انواع، معایب، مزایا، کاربرد، مراحل + هزینه)

ارتودنسی دندان چیست؟

اصطلاح ارتودنسی از دو واژه یونانی “orthos” (صاف یا صحیح) و “dontics” (دندان) تشکیل شده است. به این ترتیب، ارتودنسی فرآیند صاف کردن دندان‌های نامرتب یا مال‌اکلوژن (ناهم‌ترازی دندان‌های بالا و پایین روی‌ هم) را توصیف می‌کند.

درواقع ارتودنسی به تشخیص، پیشگیری و درمان ناهنجاری‌های دندانی و فکی می‌پردازد.

همان‌طور که در 123Dentist هم عنوان شده، افرادی که دچار اوربایت یا آندربایت هستند، دندان‌های بسیار شلوغ و ناهنجاری فکی دارند، همچنین مشکلاتی را هنگام غذا خوردن، جویدن و صحبت کردن تجربه می‌کنند. در چنین مواردی، درمان‌های ارتودنسی توصیه می‌شود تا دندان‌ها مرتب شده و این چالش‌ها برطرف شوند.

متخصص ارتودنسی کیست؟

متخصص ارتودنسی یا ارتودنتیست دندانپزشکی است که در زمینه اصلاح ناهنجاری های فکی و دندانی تخصص دارد. متخصص ارتودنسی می‌تواند در زمینه اصلاح مشکلات زیر به شما کمک کند:

• رفع فاصله بین دندانی زیاد
• اصلاح فرم بایت و رفع انواع مال اکلوژن‌ها
• تراز کردن دندان‌های کج
• بهبود مشکلات تنفسی در خواب با اصلاح موقعیت دندان‌ها
• بهبود مشکلات تکلم با اصلاح فرم بایت و دندان‌ها
• درمان ازدحام و شلوغی دندان‌ها در دهان

چنانچه شما با هر یک از مشکلات بالا روبرو هستید، پیشنهاد ما مراجعه به بهترین متخصص ارتودنسی برای تشخیص دقیق مشکل و طرح ریزی برنامه درمانی مناسب است.

کاربرد ارتودنسی چیست؟

اینکه ارتودنسی برای چیست و چرا به آن نیاز داریم را به صورت کوتاه در اینفوگرافیک زیر مشاهده می‌کنید:

همان‌طور که انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا هم توضیح می‌دهد، این درمان در موارد زیر به ما کمک می‌کند:

• از عملکرد مناسب دندان‌ها و فک‌ها اطمینان حاصل کنیم.
• سلامت و زیبایی لبخند را ارتقا دهیم، و ساختار صورت را به ایده‌آل‌ترین حالت آن برسانیم.
• درست‌تر و راحت‌تر غذاها را بجویم و درگیر مشکلات گوارشی و سوء تغذیه نشویم.
• بدون هیچ‌گونه مشکل صحبت کنیم، و حروف و کلمات را به درستی و کامل تلفظ کنیم.
• بتوانیم به درستی دندان‌ها را تمیز کنیم تا دچار پوسیدگی، بیماری‌های لثه و … نشویم.
• دردهای مزمنِ ناشی از ناهنجاری‌های دندانی و به ویژه فکی را برای همیشه برطرف کنیم.

در ادامه شرایط نیاز به ارتودنسی را دقیق‌تر توضیح داده‌ایم.

انواع روش ها و دستگاه های ارتودنسی

ارتودنتیست‌ها برای مدیریت ناهنجاری‌های دندانی و فکی از دستگاه‌های متفاوتی استفاده می‌کنند. در ساده‌ترین طبقه‌بندی، انواع ارتودنسی در دو گروه ثابت و متحرک قرار می‌گیرند:

• ثابتدر ارتودنسی ثابت، دستگاه پس از نصب در تمام طول درمان در دهان می‌ماند و پس از پایان دوره توسط متخصص خارج می‌شود.
• متحرکاما در ارتودنسی متحرک، امکان خارج کردن دستگاه از دهان (طبق دستورالعمل‌های متخصص) وجود دارد.

در ادامه انواع روش‌های ارتودنسی و مزایا و معایب‌شان را مرور کرده‌ایم. توجه داشته باشید، اینکه نهایتا درمان با چه دستگاه یا دستگاه‌هایی انجام شود به فاکتورهای مختلفی از جمله نوع و شدت ناهنجاری، ترجیحات بیمار، سن، بودجه و غیره، بستگی دارد.

۰۱

ارتودنسی سرامیکی

ارتودنسی سرامیکی از نظر ساختار و عملکرد دقیقا مانند بریس‌های فلزی است، اما از براکت‌ها و سیم‌های سرامیکی (شفاف یا هم‌رنگ دندان) استفاده می‌کند. این مدل‌ها هم می‌توانند طیف گسترده‌ای از مشکلات ارتودنسی را به خوبی اصلاح کنند، و البته توجه بسیار کمتری را به خود جلب کنند.

۰۲

ارتودنسی لینگوال

ارتودنسی لینگوال دقیقا شبیه بریس‌های فلزی است؛ با این تفاوت که براکت‌های آن به پشت دندان‌های چسبانده می‌شود و عملا نامرئی هستند. در مدل‌های جدیدِ این ارتودنسی، طراحی براکت‌ها تخت‌تر است تا زبان بیمار مانند گذشته راحت باشد و خود فرد هم راحت‌تر به آن عادت کند.

با این اوصاف، از بریس‌های لینگوال به ندرت در درمان‌های ارتودنسی استفاده می‌شود و دسترسیِ آن در مطب‌ها و کلینیک‌ها به اندازه روش‌های دیگر نیست.

۰۳

ارتودنسی با الاینرهای شفاف

ارتودنسی با الاینرهای شفاف مانند Invisalign، به دلیل ظاهر تقریبا نامرئی و راحتی بالا، بسیار محبوب است. در این متد، درمان با چندسری از پلاک‌های شفاف (مثلا پانزده جفت) انجام می‌شود و دندان‌ها به آرامی به سمت موقعیت صحیح‌شان حرکت می‌کنند.

این دستگاه جزو روش‌های ارتودنسی نامرئی و متحرک محسوب می‌شود و از چندجهت برای بیماران مناسب‌تر است، اما ایراداتی هم دارد.

مزایا

• این پلاک‌ها قابل جابجایی هستند و بیمار می‌تواند آنها را برای یکی‌دو ساعت در روز از دهان خارج کند. به این ترتیب، حفظ بهداشت دهان و دندان هیچگونه چالشی ندارد؛ همچنین، بیمار می‌تواند غذاهای موردعلاقه خود را میل کند و محدودیت غذایی نخواهد داشت.
• این دستگاه تقریبا نامرئی است، و برای بزرگسالان و افرادی با موقعیت خاص کاملا ایده‌آل است.
• پلاک‌های شفاف معمولا راحت‌تر از بریس‌ها هستند، چون سیم یا براکتی ندارند که باعث تحریک بافت‌های نرم دهان شود.

معایب

• گران‌ترین درمان ارتودنسی در مقایسه با سایر روش‌هاست.
• ممکن است به اندازه بریس‌های سنتی برای اصلاح ناهنجاری‌های پیچیده‌تر موثر نباشد.
• برای کسب نتیجه مطلوب باید به شکل دقیق و کاملا منطبق با دستورالعمل‌های متخصص از آن استفاده کرد. (به همین خاطر، کمتر برای بیماران کم سن و سال توصیه می‌شوند)

دکتر سعید قریشی، رتبه اول بورد تخصصی ارتودنسی کشور.
دارای سه کلینیک در تهران (شرق – غرب – مرکز).
و دارای دیپلم فلوشیپ و بورد تخصصی ارتودنسی کانادا
و همچنین عضو انجمن ارتودنسی آمریکا

اجزای اصلی ارتودنسی

براکت‌ها و آرچ‌وایرها مهمترین بخش از دستگاه‌های ارتودنسی ثابت هستند، که حتما آنها را می‌شناسید. اما دستگاه‌های ارتودنسی بخش‌های دیگری هم دارند که حضورشان در پروسه‌های درمانی گوناگون احساس می‌شود:

اجزای اصلی ارتودنسی

نام جزء	کارکرد
براکت Bracket	نگین‌های فلزی یا سرامیکی کوچکی که به دندان‌ها چسبانده می‌شوند و سیم ارتودنسی را در شکاف خود نگه می‌دارند
آرچ وایر Archwire	سیم اصلی دستگاه ارتودنسی که همه براکت‎ها را به هم متصل، و جهت حرکت دندان‌ها را هدایت می‌کند
الاستیک‌ها Elastics	نوارهای لاستیکی برای اعمال فشار به فک (کشیدن به جلو یا عقب) و ردیف کردن دندان‌های بالا و پایین استفاده می‌شوند
بند مولار Molar Band	حلقه فلزی نازکی که اطراف دندان‌های عقبی قرار می‌گیرد، و معمولا با یک قلاب به الاستیک‌ها متصل می‌شود
لوله هدگیر Headgear Tube	لوله‌ای که در بخش بیرونی بند مولارِ دندان‌های آسیاب بالا قرار دارد و به هدگیر وصل می‌شود. لوله هدگیر دندان‌های آسیاب پایینی هم موقعیت مشابهی دارد، اما صاف‌تر است
پاور چِین Power Chain	نوارهای الاستیکی که از الاستیک‌های به هم چسبیده ایجاد شده است. آنها چند دندان را به هم وصل می‌کنند تا آنها را به هم بچسبانند
لیگاچور یا اورینگ O Ring/Elastic Ligature Tie	نوارهای الاستیک کوچک (یا شفاف یا رنگی) که سیم کمانی را در شکاف براکت‌ها محکم نگه می‌دارند
لیگاچور فولادی Steel Ligature Wire	سیم لیگاچور فولادی شبیه اتصالات الاستیک رنگارنگ یا لیگاچور است، اما از فولاد ساخته شده. این سیم‌ها در صورت باز شدن به لب‌ها یا گونه‌های بیمار آسیب می‌زنند
فنر یا کویل Spring/Coil	این فنرها بین دو دندان فشرده می‌شوند تا فضای بیشتری ایجاد کنند
قلاب‌ها Hooks	برای متصل کردن الاستیک‌ها بین فک بالا و پایین کاربرد دارند. قلاب‌ها را می‌توان روی سیم پیچ کرد، یا اینکه ممکن است بخشی از یک براکت یا بند مولار باشد
قلاب K K Hook	این شبه- لیگاچورها از جنس فولادی ضد زنگ هستند و برای متصل کردن کش‌ها از آنها استفاده می‌شود

بهترین سن ارتودنسی چه موقع است؟

ارتودنسی چگونه انجام میشود؟

تمام مراحل ارتودنسی را می‌توان در سه فاز قرار داد:

1. برنامه‌ریزی (Planning): در ابتدا، ارتودنتیست وضعیت دندان‌ها را با استفاده از رادیوگرافی، قالب‎گیری و سایر روش‌ها ارزیابی می‌کنند. سپس، بر اساس همین ارزیابی، متخصص یک برنامه درمانی شخصی را ایجاد کرده و تعیین می‌کند که کدام دستگاه(های) ارتودنسی به بهترین شکل با نیازهای بیمار مطابقت دارد.
2. درمان فعال (Active Treatment): در مرحله درمان فعال، ارتودنتیست دستگاه را روی دندان‌های بیمار نصب می‌کند. پس از آن، فرد باید در ویزیت‌های منظم حضور پیدا کند تا تنظیمات لازم روی دستگاه انجام شود، و روند درمان به دقت بررسی شود.
3. ریتنشن یا نگهداشت (Retention): نگهداشت آخرین مرحله درمان است، و شامل استفاده از نگهدارنده‌ها برای حفظ موقعیت صحیح دندان‌ها می‌شود. این مرحله برای درمان موفق حیاتی‌ست؛ چون پس از مرحله فعال، استخوان و بافت‌های اطراف دندان به زمان احتیاج دارند تا با موقعیت‌های جدید خود سازگار شوند. در غیر این صورت با عود یا برگشت ارتودنسی مواجه می‌شویم.

طول درمان ارتودنسی

اینکه ارتودنسی چقدر طول می کشد، از یک بیمار به بیمار دیگر متفاوت است. گاهی اوقات درمان چندماه طول می‌کشد، و گاه ممکن است چندسال زمان ببرد. اما درمان‌های معمولی به طور میانگین بین 12 تا 36 ماه طول می‌کشند. برخی درمان‌ها حتی در عرض 6 ماه به پایان می‌رسند.

این زمان متغیر است؛ چون طول درمان ارتودنسی به فاکتورهای گوناگونی بستگی دارد، از جمله نوع و شدت ناهنجاری، سن بیمار، میزان همکاری او، نیاز به جراحی فک (درمان ارتوسرجی).

دکتر سعید قریشی، رتبه اول بورد تخصصی ارتودنسی کشور.
دارای سه کلینیک در تهران (شرق – غرب – مرکز).
و دارای دیپلم فلوشیپ و بورد تخصصی ارتودنسی کانادا
و همچنین عضو انجمن ارتودنسی آمریکا

هزینه ارتودنسی

مشابه طول درمان، هزینه ارتودنسی نیز از عوامل مختلفی تاثیر می‌پذیرد، از جمله دستگاه‌(های) لازم و انتخاب‌شده برای درمان، نوع و شدت ناهنجاری، هزینه‌های جانبی، تعمیرات در صورت لازم و غیره.

آخرین هزینه ارتودنسی در کلینیک‌ها و مطب‌های دکتر سعید قریشی را در جدول زیر ملاحظه می‌کنید:

عکس قبل و بعد ارتودنسی و نمونه کار ارتودنسی

بررسی نمونه‌کارهای ارتودنسی از مهمترین فاکتورها برای یک انتخاب متخصص و آغاز درمان است. تمام فعالانِ این رشته به خوبی می‌دانند که تصاویر قبل و بعد تا حد در تصمیم‌گیری مراجعان تاثیرگذار هستند، و خیال آنها را از بابت نتیجه درمان آسوده می‌کنند.

در مطلبی دیگر، می‌توانید آخرین تصاویر ارتودنسی قبل و بعد مربوط به اصلاح ناهنجاری‌های مختلف توسط دکتر قریشی را بررسی کنید.

سوالات متداول درباره ارتودنسی

در ادامه به پرسش های شما در مورد درمان ارتودنسی پاسخ می‌دهیم.