آخرین بازبینی: 26 مهر 1405
اگر شما یا فرزندتان به صرع مبتلا هستید، طبیعی است که پیش از ارتودنسی درباره احتمال تشنج در مطب، خطر براکت‌ها و تأثیر داروهای ضدصرع بر لثه و حرکت دندان‌ها نگرانی داشته باشید.
بیماری صرع مانع انجام ارتودنسی نیست. اگر تشنج‌ها کنترل شده باشند و متخصص ارتودنسی از نوع بیماری، داروهای مصرفی و سابقه حملات اطلاع داشته باشد، درمان معمولاً با رعایت نکات ایمنی قابل انجام است. در افراد دارای تشنج‌های مکرر یا کنترل‌نشده، ممکن است پیش از شروع درمان به هماهنگی با متخصص مغز و اعصاب نیاز باشد.
در ادامه بررسی می‌کنیم صرع چه تأثیری بر درمان ارتودنسی دارد، کدام داروها ممکن است باعث مشکلات لثه شوند و برای پیشگیری از تشنج یا آسیب هنگام مراجعه چه اقداماتی لازم است.
آیا افراد مبتلا به صرع می‌توانند ارتودنسی کنند؟
بله، بیشتر افراد مبتلا به صرع می‌توانند ارتودنسی انجام دهند. تصمیم‌گیری درباره شروع درمان براساس نام بیماری انجام نمی‌شود، بلکه میزان کنترل تشنج و شرایط هر بیمار اهمیت دارد.
پیش از شروع ارتودنسی، متخصص باید نوع تشنج، زمان آخرین حمله، دفعات و مدت حملات، عوامل محرک و داروهای مصرفی را بررسی کند. اگر وضعیت بیمار پایدار باشد، درمان معمولاً بدون تغییر اساسی انجام می‌شود. در صورت حملات مکرر، تشنج طولانی، تغییر اخیر دارو یا کنترل‌نبودن بیماری، بهتر است برنامه درمان با نظر متخصص مغز و اعصاب تنظیم شود.
بیمار نباید داروهای ضدصرع خود را برای مراجعه به مطب قطع کند. مصرف منظم دارو، خواب کافی و پرهیز از گرسنگی و اضطراب به کاهش احتمال حمله در جلسه ارتودنسی کمک می‌کند.
داروهای ضدصرع چه تأثیری بر درمان ارتودنسی دارند؟
برخی داروهای ضدصرع می‌توانند بر سلامت لثه، میزان خون‌ریزی یا وضعیت استخوان اثر بگذارند. به همین دلیل متخصص ارتودنسی باید پیش از درمان از نام و مقدار تمام داروهای مصرفی بیمار مطلع باشد.
مهم‌ترین نکات دارویی عبارت‌اند از:
- فنی‌توئین: ممکن است باعث بزرگ‌شدن لثه شود. وجود براکت و تجمع پلاک می‌تواند این عارضه را تشدید کند و تمیزکردن دندان‌ها را دشوارتر سازد.
- سدیم والپروات: در برخی بیماران بر تعداد یا عملکرد پلاکت‌ها اثر می‌گذارد و احتمال خون‌ریزی را افزایش می‌دهد.
- کاربامازپین: ممکن است باعث خشکی دهان یا به‌ندرت تغییر در سلول‌های خونی شود و با بعضی داروهای دندان‌پزشکی تداخل داشته باشد.
- مصرف طولانی‌مدت برخی داروهای ضدصرع: ممکن است بر متابولیسم ویتامین D و سلامت استخوان اثر بگذارد؛ اما شواهد کافی برای تعیین تأثیر قطعی آن‌ها بر سرعت حرکت دندان وجود ندارد.
وجود این عوارض به معنای ممنوع‌بودن ارتودنسی نیست. در صورت بروز مشکل، متخصص ارتودنسی می‌تواند با همکاری متخصص مغز و اعصاب و متخصص لثه، برنامه درمان را تنظیم کند. داروی ضدصرع نیز نباید برای انجام ارتودنسی خودسرانه قطع یا تعویض شود.
ارتودنسی ثابت برای افراد مبتلا به صرع بهتر است یا متحرک؟
هیچ‌کدام از این روش‌ها برای تمام افراد مبتلا به صرع بهترین انتخاب نیست. نوع دستگاه باید با توجه به میزان کنترل تشنج، شرایط دهان و توانایی بیمار در استفاده و نگهداری از آن انتخاب شود.
اگر تشنج‌ها مکرر یا کنترل‌نشده باشند، دستگاه متحرک ممکن است هنگام حمله از جای خود خارج شود، بشکند یا به بافت‌های دهان آسیب بزند. به همین دلیل، متخصص ممکن است استفاده از آن را محدود کند یا از بیمار بخواهد در زمان‌هایی که احتمال حمله بیشتر است، دستگاه را خارج کند.
براکت ثابت از دهان خارج نمی‌شود و خطر گم‌شدن یا جابه‌جایی آن کمتر است؛ اما تمیزکردن اطراف آن دشوارتر خواهد بود. این موضوع برای بیمارانی که داروی فنی‌توئین مصرف می‌کنند و مستعد بزرگ‌شدن لثه هستند، اهمیت بیشتری دارد.
در صرع کنترل‌شده، امکان استفاده از هر دو روش وجود دارد. انتخاب نهایی به نوع ناهنجاری، وضعیت لثه، دفعات تشنج و توانایی بیمار در رعایت بهداشت بستگی دارد.
پیش از شروع ارتودنسی چه اطلاعاتی باید به پزشک بدهیم؟
متخصص ارتودنسی باید پیش از شروع درمان، تصویر روشنی از وضعیت بیماری داشته باشد تا نوع دستگاه، زمان جلسات و اقدامات ایمنی را متناسب با شرایط بیمار تنظیم کند.
اطلاعات مهم عبارت‌اند از:
- نوع تشنج و نحوه بروز آن
- زمان آخرین حمله
- تعداد و مدت معمول حملات
- نشانه‌های هشداردهنده پیش از تشنج
- عوامل محرک مانند استرس، کم‌خوابی یا نور
- نام و مقدار داروهای مصرفی
- تغییرات اخیر در داروها
- سابقه تشنج طولانی یا بستری‌شدن
- نام داروی نجات و روش مصرف آن
- شماره تماس همراه یا متخصص مغز و اعصاب
اگر حملات اخیراً بیشتر شده‌اند یا داروهای بیمار تغییر کرده‌اند، این موضوع باید پیش از جلسه به متخصص ارتودنسی اطلاع داده شود.
اگر بیمار هنگام ارتودنسی تشنج کند چه می‌شود؟
در صورت بروز تشنج، درمان فوراً متوقف و وسایل از دهان بیمار خارج می‌شوند. تیم درمان اطراف صندلی را خالی می‌کند و از سر و بدن بیمار در برابر برخورد با تجهیزات محافظت می‌کند.
هنگام تشنج نباید بیمار را مهار کرد یا وسیله‌ای میان دندان‌های او قرار داد. مدت حمله نیز باید ثبت شود. پس از توقف حرکات، وضعیت تنفس و هوشیاری بررسی می‌شود.
اگر تشنج بیش از پنج دقیقه طول بکشد، چند حمله بدون بازگشت هوشیاری رخ دهد، تنفس بیمار مختل شود یا آسیب جدی ایجاد شده باشد، باید با اورژانس تماس گرفته شود. در صورت داشتن داروی نجات، استفاده از آن باید مطابق برنامه‌ای باشد که پزشک معالج از قبل مشخص کرده است.
سؤالات متداول
آیا بی‌حسی برای فرد مبتلا به صرع خطرناک است؟
بی‌حسی موضعی در بیشتر بیماران مبتلا به صرع قابل استفاده است. نوع دارو و مقدار آن باید با توجه به داروهای مصرفی و وضعیت بیمار انتخاب شود. اگر سابقه تشنج کنترل‌نشده، حساسیت دارویی یا بیماری دیگری دارید، پیش از درمان به پزشک اطلاع دهید.
آیا برای شروع ارتودنسی اجازه متخصص مغز و اعصاب لازم است؟
همه بیماران به تأیید کتبی متخصص مغز و اعصاب نیاز ندارند. اگر تشنج‌ها کنترل‌شده باشند و وضعیت بیمار پایدار باشد، ارتودنسی معمولاً پس از بررسی شرح‌حال آغاز می‌شود. در صورت حملات مکرر، تغییر اخیر دارو یا سابقه تشنج طولانی، هماهنگی با متخصص مغز و اعصاب ضروری‌تر است.
آیا داروی صرع روند حرکت دندان‌ها را کند می‌کند؟
بعضی داروهای ضدصرع ممکن است بر متابولیسم استخوان اثر بگذارند، اما شواهد کافی برای اثبات کندشدن حرکت دندان در تمام بیماران وجود ندارد. تأثیر احتمالی به نوع دارو، مدت مصرف، وضعیت استخوان و شرایط فرد بستگی دارد.
آیا براکت‌ها هنگام تشنج به دهان آسیب می‌زنند؟
در تشنج شدید ممکن است لب، گونه یا زبان با براکت‌ها برخورد کند و زخم شود. کوتاه‌کردن انتهای سیم، برطرف‌کردن قسمت‌های تیز و استفاده از موم ارتودنسی می‌تواند احتمال آسیب را کاهش دهد. در بیمارانی که حملات مکرر دارند، نوع دستگاه باید با دقت بیشتری انتخاب شود.
سخن پایانی
ابتلا به صرع معمولاً مانع انجام ارتودنسی نیست. آنچه اهمیت دارد، میزان کنترل تشنج، داروهای مصرفی، وضعیت لثه و آمادگی مطب برای مدیریت حمله احتمالی است.
ارائه شرح‌حال دقیق، مصرف منظم دارو و رعایت بهداشت دهان کمک می‌کند درمان با ایمنی بیشتری ادامه پیدا کند. در صرع کنترل‌نشده یا پس از تغییر داروها نیز بهتر است برنامه ارتودنسی با هماهنگی متخصص مغز و اعصاب تنظیم شود.
