آخرین بازبینی: 26 مهر 1405
وجود سیم و براکت، تمیزکردن دندان‌ها را دشوارتر می‌کند و ممکن است نگرانی‌هایی درباره پوسیدگی یا ایجاد لکه‌های سفید اطراف براکت‌ها به وجود بیاورد. البته که این نگرانی بی‌دلیل نیست، زیرا باقی‌ماندن پلاک در این نواحی می‌تواند به تدریج مواد معدنی مینای دندان را کاهش دهد.
فلورایدتراپی در دوران ارتودنسی به مقاوم‌شدن مینای دندان و کاهش احتمال ایجاد لکه‌های سفید کمک می‌کند. اما برای همه بیماران با برنامه یکسانی انجام نمی‌شود. نوع محصول و دفعات استفاده از آن به وضعیت بهداشت دهان، سابقه پوسیدگی و میزان خطر آسیب‌دیدن دندان‌ها بستگی دارد.
در ادامه توضیح می‌دهیم فلورایدتراپی هنگام ارتودنسی چه کاربردی دارد، چه افرادی بیشتر به آن نیاز دارند و تفاوت خمیردندان، دهان‌شویه و وارنیش فلوراید چیست.
فلورایدتراپی چیست؟
فلورایدتراپی روشی برای رساندن فلوراید به سطح دندان‌هاست. فلوراید به تقویت مینای دندان کمک می‌کند، مقاومت آن را در برابر اسیدهای تولیدشده توسط باکتری‌های دهان افزایش می‌دهد و می‌تواند روند آسیب‌های اولیه مینا را کند یا متوقف کند. این کار ممکن است با استفاده از خمیردندان و دهان‌شویه فلورایددار در خانه یا با وارنیش، ژل و فوم فلوراید در مطب انجام شود.
هدف فلورایدتراپی در دوران ارتودنسی چیست؟
هدف اصلی فلورایدتراپی در طول درمان ارتودنسی، محافظت از مینای دندان در برابر پوسیدگی و لکه‌های سفید اطراف براکت‌هاست. سیم و براکت‌ها تمیزکردن دندان‌ها را دشوارتر می‌کنند و تجمع پلاک در این نواحی می‌تواند به‌تدریج مواد معدنی مینا را کاهش دهد.
فلوراید مقاومت مینا را در برابر اسیدهای تولیدشده توسط باکتری‌ها افزایش می‌دهد و به بازگشت بخشی از مواد معدنی ازدست‌رفته کمک می‌کند. به همین دلیل، استفاده صحیح از آن می‌تواند آسیب‌های اولیه را متوقف کند یا سرعت پیشرفت آن‌ها را کاهش دهد. بااین‌حال، فلورایدتراپی جای مسواک‌زدن و تمیزکردن اطراف براکت‌ها را نمی‌گیرد و در کنار رعایت بهداشت دهان مؤثر است.
آیا فلورایدتراپی در دوران ارتودنسی لازم است؟
استفاده از خمیردندان فلورایددار برای بیشتر افرادی که ارتودنسی دارند ضروری است، اما همه بیماران به وارنیش، ژل یا خمیردندان پرفلوراید نیاز ندارند. این محصولات زمانی توصیه می‌شوند که احتمال پوسیدگی یا ایجاد لکه‌های سفید اطراف براکت‌ها بیشتر باشد.
متخصص ارتودنسی با بررسی وضعیت مینای دندان، میزان تجمع پلاک، سابقه پوسیدگی و نحوه رعایت بهداشت دهان مشخص می‌کند که فلوراید موجود در خمیردندان کافی است یا بیمار به روش‌های تکمیلی نیاز دارد. بنابراین نوع محصول و دفعات استفاده از آن باید برای هر فرد جداگانه تعیین شود.
چه افرادی بیشتر به فلورایدتراپی نیاز دارند؟
احتمال نیاز به فلورایدتراپی حرفه‌ای در افراد زیر بیشتر است:
- افرادی که اطراف براکت‌هایشان پلاک زیادی جمع می‌شود
- بیمارانی که مسواک‌زدن منظم و صحیح ندارند
- افرادی که سابقه پوسیدگی‌های متعدد دارند
- کسانی که لکه‌های سفید اولیه اطراف براکت‌هایشان دیده می‌شود
- افراد مبتلا به خشکی دهان یا کاهش ترشح بزاق
- بیمارانی که مواد غذایی شیرین و نوشیدنی‌های اسیدی زیاد مصرف می‌کنند
- افرادی که به دلیل شلوغی دندان‌ها، تمیزکردن اطراف براکت برایشان دشوار است
وجود یکی از این شرایط به‌تنهایی به معنای نیاز قطعی به وارنیش یا فلوراید غلیظ نیست و تصمیم نهایی باید پس از معاینه گرفته شود.
انواع فلورایدتراپی در دوران ارتودنسی
فلوراید از راه‌های مختلفی در اختیار دندان‌ها قرار می‌گیرد. بعضی روش‌ها برای مراقبت روزانه در خانه هستند و برخی دیگر، به دلیل غلظت بیشتر، باید در مطب یا با تجویز پزشک استفاده شوند.
خمیردندان فلورایددار
خمیردندان فلورایددار پایه اصلی مراقبت از دندان‌ها در دوران ارتودنسی است. بیشتر بیماران باید روزی دو بار با خمیردندان حاوی حداقل ۱۳۵۰ تا ۱۵۰۰ پی‌پی‌ام فلوراید مسواک بزنند و پس از آن فقط کف اضافی را خارج کنند؛ شست‌وشوی زیاد دهان، مقدار فلوراید باقی‌مانده روی دندان‌ها را کاهش می‌دهد.
دهان‌شویه فلوراید
دهان‌شویه فلوراید می‌تواند برای بیمارانی که بیشتر در معرض پوسیدگی و لکه‌های سفید قرار دارند، مکمل خمیردندان باشد. این محصول بهتر است در زمانی متفاوت از مسواک‌زدن استفاده شود تا فلوراید خمیردندان از سطح دندان شسته نشود. دهان‌شویه برای کودکان یا افرادی که احتمال بلعیدن آن وجود دارد، باید با نظر پزشک مصرف شود.
وارنیش فلوراید
وارنیش ماده‌ای با غلظت بالای فلوراید است که متخصص آن را روی سطح دندان‌ها، به‌ویژه نواحی اطراف براکت‌ها، قرار می‌دهد. این روش بیشتر برای افرادی کاربرد دارد که سابقه پوسیدگی دارند، بهداشت دهانشان ضعیف است یا نشانه‌های اولیه لکه سفید در آن‌ها دیده می‌شود.
ژل و فوم فلوراید
ژل و فوم نیز از فرآورده‌های حرفه‌ای فلوراید هستند که در شرایط مشخص داخل مطب استفاده می‌شوند. انتخاب میان وارنیش، ژل یا فوم به وضعیت دندان‌ها، سن بیمار و تشخیص پزشک بستگی دارد.
خمیردندان پرفلوراید
خمیردندان‌های پرفلوراید معمولاً حاوی مقدار بیشتری فلوراید نسبت به محصولات معمولی هستند و برای بیماران دارای خطر بالای پوسیدگی تجویز می‌شوند. این محصولات برای مصرف عمومی نیستند و نوع، غلظت و مدت استفاده از آن‌ها باید توسط دندان‌پزشک تعیین شود.
فلورایدتراپی در دوران ارتودنسی هر چند وقت یک‌بار انجام می‌شود؟
فاصله مشخص و یکسانی برای فلورایدتراپی همه بیماران ارتودنسی وجود ندارد. خمیردندان فلورایددار معمولاً باید روزی دو بار استفاده شود و دهان‌شویه فلوراید نیز در صورت توصیه پزشک، اغلب به‌صورت روزانه مصرف می‌شود.
وارنیش فلوراید در مطب به‌صورت دوره‌ای انجام می‌شود. برای برخی بیماران، تکرار آن هر سه تا شش ماه کافی است. اما اگر خطر پوسیدگی بالا باشد، بهداشت دهان ضعیف باشد یا لکه‌های سفید اطراف براکت‌ها دیده شود، پزشک ممکن است فاصله کوتاه‌تری را در نظر بگیرد.
تعداد جلسات و فاصله میان آن‌ها براساس وضعیت مینای دندان، سابقه پوسیدگی، میزان تجمع پلاک و نوع محصول تعیین می‌شود. بنابراین استفاده مکرر یا خودسرانه از فرآورده‌های غلیظ فلوراید توصیه نمی‌شود.
وارنیش فلوراید هنگام ارتودنسی چگونه انجام می‌شود؟
ابتدا دندان‌ها و اطراف براکت‌ها بررسی و تمیز می‌شوند. سپس سطح دندان خشک شده و لایه نازکی از وارنیش فلوراید، به‌ویژه در نواحی مستعد تجمع پلاک، قرار می‌گیرد.
این کار معمولاً چند دقیقه طول می‌کشد، درد ندارد و به براکت‌ها آسیبی نمی‌زند. مراقبت‌های پس از آن ممکن است با توجه به نوع محصول متفاوت باشد؛ بنابراین باید دستور پزشک درباره زمان خوردن، آشامیدن و مسواک‌زدن رعایت شود.
سخن پایانی
فلورایدتراپی در دوران ارتودنسی می‌تواند خطر پوسیدگی و ایجاد لکه‌های سفید اطراف براکت‌ها را کاهش دهد، اما نوع و دفعات استفاده از آن برای همه یکسان نیست. خمیردندان فلورایددار و رعایت دقیق بهداشت دهان، پایه اصلی مراقبت هستند و وارنیش، دهان‌شویه یا محصولات پرفلوراید براساس شرایط هر بیمار توصیه می‌شوند.
فلوراید جای مسواک‌زدن و تمیزکردن اطراف براکت‌ها را نمی‌گیرد؛ بلکه در کنار این مراقبت‌ها به حفظ سلامت مینای دندان تا پایان درمان ارتودنسی کمک می‌کند.
