آخرین بازبینی: 2 مهر 1405
مکیدن انگشت در کودکان یک رفتار طبیعی و غریزی است که معمولاً از دوران نوزادی آغاز میشود و نقش مهمی در آرام کردن کودک و ایجاد احساس امنیت و راحتی دارد. این عادت، به ویژه در مواقعی که کودک مضطرب، نگران یا حتی خوشحال است، به عنوان یک مکانیزم تسکین‌دهنده عمل می‌کند. مطالعات نشان می‌دهند که بین ۲۰ تا ۴۰ درصد کودکان بین ۲ تا ۶ سال این رفتار را انجام می‌دهند.
با این حال ادامه این عادت در طولانی‌مدت می‌تواند تأثیرات منفی بر رشد فک و نظم دندان‌ها داشته باشد و مشکلات ارتودنسی از جمله نامرتبی دندان‌ها یا اختلال در توسعه قوس فکی را به همراه آورد. بنابراین، آگاهی والدین نسبت به پیامدهای این رفتار و روش‌های ترک آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
در ادامه با بررسی عوارض مکیدن انگشت و راهکارهای تخصصی ترک این عادت در کودکان، همراه دکتر سعید قریشی، بهترین متخصص ارتودنسی کودکان در تهران آشنا خواهید شد.
8 تا از شایع ترین عوارض مکیدن انگشت
در این قسمت با عوارض شایع مکیدن انگشت در کودکی آشنا می شویم.
اوربایت
ادامه داشتن این عادت باعث می شود دندان های قدامی فک بالا به تدریج جلوتر از حد طبیعی قرار بگیرند و الگوی رشد فک به شکل صحیح پیش نرود؛ به ویژه اگر کودک بعد از دو سالگی همچنان انگشت خود را می مکد.
در واقع حضور مداوم انگشت بین دندان ها یک فشار خفیف اما مداوم ایجاد می کند که به مرور، فرم قوس دندانی و حتی سقف دهان را تغییر می دهد.
مطلب مفید: اوربایت چیست؟
اختلالات گفتاری
وقتی بچه انگشتش را می مکد، زبانش مدام جلو و عقب می رود. این حرکت تکراری کم کم روی حرف زدنش اثر می گذارد. مثلا ممکن است «س» و «ز» را واضح نگوید و حرف ها کمی لیز و کشیده شنیده شوند.
اپن بایت
وقتی انگشت مدام بین دندان‌ها قرار می گیرد، دندان ها فرصت نمی یابند موقع بسته شدن دهان درست روی هم بنشینند. کم کم بین دندان های بالا و پایین یک فاصله ثابت می ماند و اپن بایت ایجاد میشود، طوری که حتی وقتی دهان را کامل می بندند، باز هم دندان ها به هم نمی رسند.
حساسیت سقف دهان
وقتی انگشت به طور مداوم به سقف دهان فشار می‌آورد، بافت این ناحیه حساس و تحریک‌پذیر میشود. نتیجه‌اش ممکن است درد خفیف، احساس ناراحتی هنگام غذا خوردن یا حتی حساسیت نسبت به لمس سقف دهان باشد.
مشکلات تنفسی
با تغییر شکل فک و بالاتر رفتن سقف دهان، مسیرهای بینی و سینوس‌ها تحت تاثیر قرار می‌گیرند و الگوی تنفس کودک ممکن است تغییر کند.
تغییر شکل فک
فشار مداوم انگشت و جای گرفتن زبان پایین‌تر از حالت طبیعی، باعث میشود فک بالا باریک‌تر شود و سقف دهان بلندتر از حد معمول رشد کند. نتیجه این است که فک به طور کامل رشد نمی‌کند و ساختار دهان و قوس دندانی به شکل صحیح شکل نمی‌گیرد.
تغییرات ساختار صورت
وقتی فک و دندان‌ها به دلیل مکیدن طولانی انگشت تغییر می‌کنند، شکل طبیعی صورت هم تحت تأثیر قرار می‌گیرد. این تغییرات می‌توانند باعث جلو یا عقب رفتن فک، تغییر فرم لب‌ها و حتی تغییر ظاهر لبخند شوند و چهره کودک حالت غیرطبیعی پیدا کند.
عفونت‌های باکتریایی
مکیدن انگشت، حتی اگر دست تمیز باشد، احتمال ورود باکتری و ایجاد عفونت در دهان یا بدن کودک را افزایش می‌دهد.
درمان مکیدن انگشت در کودکان
مکیدن انگشت در کودکان عادت رایجی است و معمولا تا قبل از ۲–۳ سالگی نگران‌کننده نیست. اما اگر این عادت ادامه پیدا کند، می‌تواند باعث جلوزدگی دندان‌ها، تغییر شکل فک و مشکلات گفتاری شود. برای ترک این عادت بهتر است با زور یا تنبیه اقدام نکنید، چون نتیجه برعکس می‌دهد.
روش‌های مؤثر شامل تشویق کودک وقتی ساعات یا روزهایی بدون مکیدن گذرانده، استفاده از جایگزین‌های آرامش‌بخش مثل اسباب بازی یا پستانک، سرگرم کردن کودک با بازی و فعالیت‌های دستی و توضیح دادن عوارض این عادت به او است. صبر، پیوستگی و حمایت والدین کلید موفقیت در ترک این عادت است.
برای درمان دیر نکنید !
اگر ترک عادت مکیدن انگشت یا درمان به موقع انجام نشود، مشکلات دندانی و فکی کودک تشدید میشود. این یعنی دندان‌ها جلوتر می‌زنند، فک بالا باریک میشود و ظاهر لبخند و نحوه جویدن مختل می‌گردد.
در این صورت عوارض مکیدن انگشت ایجاد میشود و کودک مجبور به استفاده از ارتودنسی ثابت یا متحرک طولانی‌تر خواهد شد تا این تغییرات اصلاح شوند. اگر کودکتان بالای 4 سال دارد و احساس می کنید عوارض در حال ایجاد شدن هستند، هرچه سریعتر برای ارزیابی و درمان به متخصص ارتودنسی مراجعه کنید تا هم روند درمان کوتاه ترو هم نتیجه بهتر شود.
سخن پایانی
در این مقاله به عوارض مکیدن انگشت شست در کودکان و روش‌های و درمان آن پرداخته شد. اگر فرزند شما هنوز این عادت را دارد، می‌توانید با استفاده از روش‌های معرفی شده، قدم‌های اولیه برای ترک این عادت بردارید و از بروز مشکلات دندانی و فکی جلوگیری کنید.
در صورتی که این روش‌ها مؤثر نبود، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا دلیل اصلی عادت شناسایی شده و راهکار مناسب ارائه شود. همچنین همکاری با متخصص ارتودنسی اهمیت زیادی دارد تا در صورت بروز هرگونه تغییر در دندان‌ها یا فک، درمان مناسب و به موقع انجام شود و سلامت دهان و لبخند کودک حفظ گردد.
