ارتودنسی و بوی بد دهان

یکی از نگرانی های رایج افرادی که تحت درمان ارتودنسی قرار دارند، این است که آیا وجود براکت و سیم روی دندان ها می تواند باعث بوی بد دهان شود یا خیر. این نگرانی کاملا بی دلیل نیست چون تحقیقات علمی نشان می دهند که بین ناهنجاری های دندانی و افزایش ترکیباتی که باعث بوی بد دهان می شوند، ارتباط وجود دارد.

در ادامه این مقاله بررسی می کنیم که این ارتباط از نظر علمی چگونه توضیح داده می شود، چه عواملی در ایجاد بوی بد دهان نقش دارند و برای پیشگیری و کنترل آن چه کارهایی می توان انجام داد.

آیا ارتودنسی باعث بوی بد دهان می شود؟

بله، ارتودنسی، به ویژه ارتودنسی ثابت، می تواند احتمال ایجاد بوی بد دهان را افزایش دهد. البته علت اصلی، خود درمان ارتودنسی نیست، بلکه وجود براکت و سیم باعث می شود تمیز کردن دندان ها دشوارتر شود. در نتیجه، احتمال تجمع پلاک و رشد باکتری های تولیدکننده ترکیبات بدبو افزایش پیدا می کند و می تواند باعث ایجاد بوی نامطبوع دهان شود.

ارتودنسی چگونه باعث بوی بد دهان می شود؟

بوی بد دهان عمدتا به دلیل وجود ترکیبات گوگردی فرار (VSC) ایجاد می شود. موادی مانند هیدروژن سولفید، متیل مرکاپتان و دی متیل سولفید از مهم ترین این ترکیبات هستند که توسط برخی باکتری های بی هوازی گرم منفی موجود در دهان تولید می شوند و نقش مهمی در ایجاد بوی نامطبوع دهان دارند.

وجود براکت، سیم و سایر اجزای ارتودنسی ثابت، به خودی خود باعث تولید این باکتری ها نمی شود، اما می تواند تمیز کردن دندان ها در حین ارتودنسی را دشوارتر کند. این اجزا دسترسی مسواک و نخ دندان به بعضی از سطوح دندان را محدود می کنند و در نتیجه، اگر بهداشت دهان به خوبی رعایت نشود، احتمال تجمع پلاک و افزایش فعالیت باکتری های مولد بوی بد بیشتر می شود.

در یک مطالعه بالینی روی ۲۳۴ بزرگسال مبتلا به ناهنجاری های دندانی، مشخص شد که شلوغی بیشتر دندان ها با وضعیت ضعیف تر بهداشت دهان و سطح بالاتر ترکیبات گوگردی فرار ارتباط دارد. مطالعات دیگر نیز نشان داده اند که افراد مبتلا به ناهنجاری های دندانی درمان نشده ممکن است بیشتر از افراد دارای اکلوژن طبیعی با بوی بد دهان مواجه شوند.

تفاوت ارتودنسی ثابت و متحرک از نظر بوی بد دهان

بین انواع مختلف ارتودنسی، از نظر تاثیر بر بوی دهان تفاوت هایی وجود دارد. طبق یافته های بالینی، ارتودنسی های شفاف و متحرک، مانند الاینر شفاف، در مقایسه با براکت های سنتی ثابت، احتمال کمتری برای ایجاد بوی بد دهان دارند.

دلیل اصلی این تفاوت به ساختار متفاوت این دو روش مربوط می شود. در ارتودنسی ثابت، براکت ها و سیم های کمانی به طور مداوم روی دندان ها قرار دارند و فضاهای مختلفی در اطراف براکت ها و بین اجزای دستگاه ایجاد می شود که تمیز کردن آن ها را دشوارتر می کند.

اما الاینر شفاف قابل جدا شدن است و بیمار می تواند هنگام غذا خوردن و پیش از مسواک زدن آن را خارج کند و دندان های خود را بدون وجود دستگاه به طور کامل تمیز کند.

با این حال اگر الاینر به درستی تمیز نشود، می تواند محل تجمع باکتری ها و باقی مانده های مواد غذایی باشد و در ایجاد بوی بد دهان نقش داشته باشد. به همین دلیل، انتخاب یک روش خاص ارتودنسی به تنهایی نمی تواند از بوی بد دهان جلوگیری کند و رعایت منظم بهداشت دهان و تمیز نگه داشتن دستگاه، مهم ترین عامل در کنترل بوی بد دهان در هر دو روش است.

مطلب مفید: قرص برای رفع بوی بد دهان

راه های کاهش بوی بد دهان در ارتودنسی

با رعایت چند نکته ساده در کنار مراقبت های معمول ارتودنسی، می توان احتمال ایجاد بوی بد دهان را تا حد زیادی کاهش داد:

• استفاده از مسواک مخصوص ارتودنسی، دو بار در روز
• استفاده روزانه از نخ دندان یا واترجت برای تمیز کردن زیر سیم و بین دندان ها
• تمیز کردن روزانه زبان با مسواک یا تمیزکننده مخصوص زبان
• استفاده از دهانشویه حاوی ستیل پیریدینیوم کلراید (CPC)
• نوشیدن آب کافی در طول روز برای جلوگیری از خشکی دهان
• پرهیز از غذاهای بسیار شیرین یا چسبنده که به راحتی در اطراف براکت گیر می کنند
• مراجعه منظم به دندان پزشک برای جرم گیری و بررسی دوره ای وضعیت دهان
• در صورت استفاده از الاینر شفاف، شست وشوی روزانه آن با محلول مخصوص یا آب و صابون ملایم

سخن پایانی

ارتباط بین ارتودنسی و بوی بد دهان، یک باور بی پایه نیست. همان طور که بررسی شد، شواهد علمی نشان می دهند که وجود براکت و سیم می تواند با دشوارتر کردن نظافت دندان ها، زمینه را برای تجمع پلاک و افزایش فعالیت باکتری های تولیدکننده بوی بد فراهم کند. با این حال، این موضوع به هیچ وجه به معنای اجتناب ناپذیر بودن بوی بد دهان در طول درمان ارتودنسی نیست.

با رعایت دقیق تر بهداشت دهان، استفاده از ابزارهای مناسب مانند نخ دندان و دهانشویه های موثر و مراجعه منظم به دندان پزشک، می توان این احتمال را تا حد زیادی کاهش داد. در نهایت، آنچه بیشترین تاثیر را دارد، صرفا نوع دستگاه ارتودنسی نیست؛ بلکه میزان مراقبت بیمار از دهان و دندان های خود در طول دوره درمان است.

منابع اصلی این مقاله

۱. مطالعه‌ی ارتباط ناهنجاری دندانی (مالوکلوژن) با ترکیبات گوگردی فرار Associations Between Halitosis and Craniofacial Morphology, Salivary Biochemical Parameters, and Mouth Breathing in Adult Patients with Malocclusion: A Cross-Sectional Study منتشرشده در PMC (PubMed Central) لینک:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12692599/

۲. کارآزمایی بالینی دهانشویه‌ی CPC در بیماران ارتودنسی Effects of 0.05% Cetylpyridinium Chloride Mouthwash on Halitosis and Tongue Microbiota in Patients Undergoing Orthodontic Treatment: A Double-Blind Randomized Clinical Trial منتشرشده در PMC لینک:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12249613/

۳. مرور علمی مکانیسم ترکیبات گوگردی فرار (VSC) و بوی بد دهان Revisiting Standard and Novel Therapeutic Approaches in Halitosis: A Review منتشرشده در PMC لینک:

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9516975/