یکی از نگرانیهایی که بسیاری از افراد قبل از شروع ارتودنسی به آن فکر نمیکنند، تأثیر این درمان بر سلامت مینای دندان است. ارتودنسی به خودی خود باعث آسیب به دندانها نمیشود، اما وجود براکتها و سیم های ارتودنسی میتواند تمیز کردن بعضی قسمتهای دندان را سختتر کند. همین موضوع باعث میشود اگر مراقبتهای لازم انجام نشود، احتمال ایجاد مشکلاتی مثل لکههای سفید روی مینای دندان افزایش پیدا کند.
در ادامه این مقاله تایید شده توسط دکترقریشی، ابتدا لکه هارا، سپس راه های محافظت از مینای دندان را باهم بررسی می کنیم.
لکههای سفید روی دندان در ارتودنسی
یکی از نگرانیهای رایج در طول درمان ارتودنسی ثابت، ایجاد لکههای سفید روی سطح دندانهاست. این لکهها که در اصطلاح علمی White Spot Lesions نامیده میشوند، معمولاً به دلیل کاهش مواد معدنی مینای دندان ایجاد میشوند. این فرآیند که در علم دندانپزشکی دمینرالیزاسیون نام دارد، باعث میشود بخشهایی از مینای دندان ظاهر سفید و کدر پیدا کنند.
در طول درمان ارتودنسی، براکتها و سیمها باعث میشوند بعضی قسمتهای دندان سختتر تمیز شوند. اگر پلاکهای میکروبی و باقی مانده غذا در اطراف براکتها جمع شوند، باکتریها میتوانند اسید تولید کنند. این اسید به مرور باعث کاهش مواد معدنی مانند کلسیم و فسفات از سطح مینا شده و زمینه ایجاد لکههای سفید را فراهم میکند.
این لکهها بیشتر در اطراف براکتها دیده میشوند، زیرا این نواحی معمولاً دسترسی کمتری برای مسواک و نخ دندان دارند.
مطالعات مختلف نشان دادهاند که لکههای سفید یکی از مشکلات نسبتاً شایع در درمان ارتودنسی ثابت هستند، اما ایجاد آنها قطعی نیست. با رعایت بهداشت دقیق دهان، استفاده صحیح از مسواک و محصولات حاوی فلوراید و همچنین مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی، میتوان احتمال ایجاد این مشکل را تا حد زیادی کاهش داد.
بیشتر بخوانید: لکه های سفید روی دندان بعد از ارتودنسی
راه های محافظت از مینای دندان در طول ارتودنسی
مینای دندان یکی از مقاوم ترین بخش های بدن است، اما در طول درمان ارتودنسی ثابت به دلیل وجود براکت ها و سیم ها، نیاز به مراقبت بیشتری دارد. دلیل این موضوع این نیست که ارتودنسی به خودی خود به دندان آسیب می زند. بلکه وجود براکت ها باعث می شود بعضی قسمت های دندان سخت تر تمیز شوند و پلاک های میکروبی راحت تر در اطراف آن ها تجمع پیدا کنند.
خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده می توان این خطر را تا حد زیادی کاهش داد و در پایان درمان ارتودنسی، علاوه بر داشتن دندان های مرتب، سلامت مینای دندان را نیز حفظ کرد.
مهم ترین روش های محافظت از مینای دندان در ارتودنسی عبارتند از:
- مسواک زدن صحیح و منظم
- استفاده از محصولات حاوی فلوراید
- تمیز کردن بین دندان ها و اطراف براکت ها
- رعایت رژیم غذایی مناسب
- استفاده از مراقبت های تخصصی مانند وارنیش فلوراید
- مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی
در ادامه هرکدام از این روش ها را بررسی می کنیم.
مسواک زدن صحیح
در دوران ارتودنسی، مسواک زدن فقط برای تمیز کردن سطح دندان کافی نیست؛ بلکه باید اطراف براکت ها، زیر سیم و قسمت هایی که احتمال تجمع غذا در آن ها بیشتر است نیز به خوبی پاک شوند.
بسیاری از مشکلات مینای دندان در ماه های اول درمان اتفاق می افتند، زیرا بیمار هنوز به روش صحیح تمیز کردن دندان ها با وجود براکت ها عادت نکرده است.
توصیه می شود:
- حداقل دو بار در روز مسواک بزنید.
- هر بار حدود دو دقیقه زمان برای مسواک زدن اختصاص دهید.
- اطراف بالا و پایین براکت ها را با دقت تمیز کنید.
- از مسواک مخصوص ارتودنسی یا مسواک هایی با طراحی مناسب برای براکت ها استفاده کنید.
نقش فلوراید در جلوگیری از آسیب مینای دندان
فلوراید یکی از مؤثرترین مواد برای تقویت مینای دندان است. این ماده به افزایش مقاومت دندان در برابر اسیدهای تولید شده توسط باکتری ها کمک می کند و روند از دست رفتن مواد معدنی مینا را کاهش می دهد.
در طول درمان ارتودنسی، استفاده روزانه از خمیردندان حاوی فلوراید اهمیت زیادی دارد. در بعضی بیماران که احتمال ایجاد لکه های سفید بیشتر است، متخصص ارتودنسی ممکن است محصولات فلورایدی قوی تر یا دهانشویه مخصوص تجویز کند.
تمیز کردن بین دندان ها و اطراف براکت ها
یکی از چالش های اصلی ارتودنسی ثابت این است که مسواک به تنهایی نمی تواند تمام قسمت های اطراف سیم و بین دندان ها را به خوبی تمیز کند.
برای کامل تر شدن بهداشت دهان می توان از ابزارهای کمکی زیر استفاده کرد.
- مسواک بین دندانی
- نخ دندان مخصوص ارتودنسی
- واتر فلاسر (Water Flosser)
بهتر است این کارها مخصوصاً قبل از خواب انجام شوند، زیرا باقی ماندن پلاک و ذرات غذا در طول شب احتمال آسیب به مینا را افزایش می دهد.
کنترل مصرف مواد غذایی شیرین و اسیدی
رژیم غذایی نقش مهمی در سلامت مینای دندان دارد. مصرف زیاد مواد قندی باعث افزایش فعالیت باکتری های دهان و تولید اسید می شود؛ عاملی که می تواند باعث ضعیف شدن مینای دندان شود.
در طول ارتودنسی بهتر است مصرف موارد زیر محدود شود:
- نوشیدنی های شیرین و گازدار
- آبمیوه های صنعتی
- خوراکی های چسبناک مانند شکلات های چسبنده
- تنقلات شیرین بین وعده های غذایی
همچنین غذاهای بسیار سفت یا چسبنده می توانند باعث شکستن براکت ها شوند و تمیز کردن دندان ها را دشوارتر کنند.
مطلب مفید: در ارتودنسی چه بخوریم؟
وارنیش فلوراید
در بعضی افراد، مخصوصاً کسانی که سابقه پوسیدگی دارند یا کنترل پلاک برایشان دشوارتر است، متخصص ارتودنسی ممکن است استفاده از وارنیش فلوراید را پیشنهاد دهد.
وارنیش فلوراید ماده ای با غلظت بالاتر است که در مطب روی سطح دندان قرار می گیرد و به تقویت مینا و کاهش احتمال ایجاد لکه های سفید کمک می کند.
اهمیت مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی
ویزیت های دوره ای فقط برای تنظیم سیم و براکت نیستند. متخصص ارتودنسی در این جلسات وضعیت سلامت دندان ها، میزان رعایت بهداشت و نشانه های اولیه آسیب به مینا را بررسی می کند. اگر لکه های سفید یا علائم اولیه ضعف مینا زود تشخیص داده شوند، معمولاً می توان قبل از تبدیل شدن آن ها به پوسیدگی جدی، اقدامات لازم را انجام داد.
جمع بندی
محافظت از مینای دندان در دوران ارتودنسی کاملاً امکان پذیر است و نیاز به مراقبت پیچیده ای ندارد. مسواک زدن صحیح، استفاده از فلوراید، تمیز کردن دقیق اطراف براکت ها، رعایت رژیم غذایی مناسب و مراجعه منظم به متخصص ارتودنسی، مهم ترین عواملی هستند که به حفظ سلامت دندان ها در طول درمان کمک می کنند.
هدف ارتودنسی فقط داشتن دندان های مرتب نیست؛ بلکه رسیدن به لبخندی زیبا همراه با حفظ سلامت بلندمدت دندان هاست.
